กระเป๋าฉุกเฉิน คือกระเป๋าที่รวมของจำเป็นไว้ให้คนในบ้านดูแลตัวเองได้ช่วงแรกเมื่อเกิดเหตุไม่คาดคิด กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) แนะนำให้เตรียมให้พอใช้ 72 ชั่วโมง โดยแยกเป็นกระเป๋าอพยพแบบเบากับชุดสำหรับอยู่บ้าน หัวใจสำคัญคือเตรียมไว้ด้วยสติ ไม่ต้องแห่ซื้อหรือกักตุน เพราะหน่วยงานรัฐยืนยันว่าอาหารในประเทศยังเพียงพอ
บทความนี้รวบรวมเช็กลิสต์กระเป๋าฉุกเฉินแบบใช้ได้จริง วิธีจัดกระเป๋าฉุกเฉินสำหรับครอบครัว ราคาและแหล่งซื้อ รวมถึงรอบการตรวจเปลี่ยนของ เพื่อให้ทุกบ้าน ตระหนักแต่ไม่ตระหนก และเตรียมตัวได้อย่างมีเหตุผล
ข้อมูล ณ วันที่ 5 พ.ย. 2569: ข้อเท็จจริงด้านสถานการณ์ ราคา และสินค้าบนชั้นวางในบทความนี้อ้างอิงรายงานข่าวและคำแถลงของหน่วยงานรัฐ ณ วันดังกล่าว สถานการณ์อาจเปลี่ยนแปลงได้ ควรติดตามประกาศจากหน่วยงานทางการอย่างต่อเนื่อง
กระเป๋าฉุกเฉินคืออะไร และทำไมคนถึงแห่ซื้อตอนนี้?
กระเป๋าฉุกเฉินคือชุดของจำเป็นที่จัดเตรียมไว้ล่วงหน้า ให้หยิบใช้หรือคว้าออกจากบ้านได้ทันทีเมื่อเกิดเหตุ ปภ. เรียกชุดนี้ว่า “กระเป๋าต้องรอด” และแนะนำให้เตรียมให้ดูแลตัวเองได้ 72 ชั่วโมง ช่วงนี้คนสนใจมากขึ้นเพราะมีข่าวความขัดแย้งในตะวันออกกลาง แต่หน่วยงานรัฐยืนยันว่ายังไม่มีเหตุให้ตื่นตระหนก
ทำไมต้อง 72 ชั่วโมง
ตัวเลข กระเป๋าฉุกเฉิน 72 ชั่วโมง คือกรอบเวลาที่ ปภ. แนะนำให้ประชาชนดูแลตัวเองได้ในช่วงแรกของเหตุการณ์ ซึ่งสอดคล้องกับแนวปฏิบัติสากลอย่าง Ready.gov ของหน่วยงาน FEMA สหรัฐฯ ที่ใช้กรอบ 3 วันเช่นกัน แนวคิดคือให้แต่ละบ้านมีของพื้นฐานพอประคองตัวระหว่างรอความช่วยเหลือหรือรอให้สถานการณ์คลี่คลาย
บรรยากาศการซื้อของช่วงนี้
Thai PBS รายงานเมื่อ 5 พ.ย. 2569 ว่าประชาชนในเชียงใหม่ นครสวรรค์ และพิษณุโลก ออกมาซื้อของเตรียมกระเป๋า อาหาร กระดาษชำระ และยาพื้นฐานหมดเร็วที่ตลาดท่าหนิ ขณะที่ผู้ค้ายืนยันว่าไม่ได้ขึ้นราคา ฝั่งขอนแก่น มติชนและ MGR รายงานว่าพาณิชย์จังหวัดลงตรวจห้าง พบยา อาหาร น้ำดื่ม และบะหมี่ยังมีบนชั้น มีเพียงปลากระป๋องยี่ห้อดังที่หมดชั้นและกำลังสั่งเพิ่ม
ด้านภาครัฐ สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) กำลังร่างแนวทางรับมือความเสี่ยงด้านความมั่นคงจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางและภัยไซเบอร์ โดย พล.อ.ชัยภรณ์ ดวงประภา เลขาธิการ สมช. ระบุว่าไทยอยู่ชายขอบวิกฤต ยังไม่เห็นสัญญาณถูกโจมตีโดยตรง อาหารเพียงพอ ไม่ต้องกักตุน และจะตั้งศูนย์ปฏิบัติการเพื่ออัปเดตสถานการณ์ ส่วนนายกรัฐมนตรีอนุทินย้ำว่าไทยเป็นแหล่งอู่ข้าวอู่น้ำ อาหารไม่ขาดแคลน ขอให้ใช้ชีวิตตามปกติ
กระเป๋าฉุกเฉินมีอะไรบ้าง?
ของหลักในกระเป๋าฉุกเฉินมี 5 กลุ่ม ได้แก่ น้ำและอาหาร ยาและชุดปฐมพยาบาล ไฟฉายกับแบตสำรอง เอกสารสำคัญกับเงินสด และเสื้อผ้าเครื่องนอน เลือกให้ครอบคลุมทุกกลุ่มก่อน แล้วค่อยเพิ่มของเฉพาะของแต่ละบ้าน
น้ำดื่มและอาหาร
แนวปฏิบัติทั่วไปแนะนำให้เตรียมน้ำดื่มอย่างน้อย 3 ลิตรต่อคนต่อวัน (FEMA แนะนำราว 1 แกลลอน หรือประมาณ 3.8 ลิตร) ส่วนอาหารให้เลือกแบบแห้งหรือกระป๋องที่ไม่ต้องปรุง พอสำหรับ 3 วัน อย่าลืมที่เปิดกระป๋องถ้าเลือกแบบที่ไม่มีฝาดึง
ยาและชุดปฐมพยาบาล
ชุดปฐมพยาบาลพื้นฐานควรมีติดกระเป๋าเสมอ และที่สำคัญที่สุดคือยาประจำตัวของสมาชิกทุกคน โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคประจำตัว ควรจดชื่อยาและขนาดที่ใช้แนบไว้ด้วย เผื่อต้องขอรับยาจากหน่วยแพทย์
ไฟฉาย วิทยุ และแบตสำรอง
ไฟฉายช่วยได้มากเมื่อไฟดับ วิทยุช่วยให้ติดตามประกาศทางการได้แม้สัญญาณมือถือไม่เสถียร ส่วนแบตสำรองไว้ชาร์จโทรศัพท์สำหรับติดต่อคนในครอบครัว ควรชาร์จแบตให้เต็มไว้ล่วงหน้าและเก็บถ่านสำรองแยกไว้
เอกสารสำคัญและเงินสด
สำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน และเอกสารที่จำเป็น ให้ใส่ถุงกันน้ำก่อนเก็บลงกระเป๋า พร้อมเงินสดจำนวนหนึ่ง เพราะในบางสถานการณ์ระบบชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์อาจใช้งานไม่ได้ชั่วคราว แผนที่กระดาษของพื้นที่ใกล้บ้านก็ควรมีติดไว้
เสื้อผ้าและเครื่องนอน
เตรียมเสื้อผ้าสำรอง ถุงนอนหรือผ้าห่ม และถ้าบ้านมีเด็กเล็กหรือสัตว์เลี้ยง ให้เพิ่มของใช้เฉพาะ เช่น ผ้าอ้อม นม หรืออาหารสัตว์ ตามความจำเป็นของแต่ละบ้าน
| รายการ | จำนวนต่อคน (สำหรับ 3 วัน) | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| น้ำดื่ม | อย่างน้อย 3 ลิตร/วัน รวมราว 9 ลิตร | FEMA แนะนำราว 3.8 ลิตร/วัน |
| อาหารแห้ง/กระป๋อง | พอสำหรับ 3 วัน | เลือกแบบไม่ต้องปรุง เตรียมที่เปิดกระป๋อง |
| ยาประจำตัว | พอใช้อย่างน้อย 3 วัน | จดชื่อยาและขนาดแนบไว้ |
| ชุดปฐมพยาบาล | 1 ชุดต่อครอบครัวหรือต่อกระเป๋า | ตรวจวันหมดอายุของยาในชุด |
| ไฟฉาย วิทยุ แบตสำรอง | ตามจำนวนกระเป๋า | ชาร์จเต็ม เก็บถ่านสำรองแยก |
| เอกสารสำคัญ + เงินสด | สำเนาเอกสารของสมาชิกทุกคน | ใส่ถุงกันน้ำ |
| เสื้อผ้า ถุงนอน/ผ้าห่ม | ชุดสำรองเท่าที่จำเป็น | เลือกผ้าแห้งเร็ว น้ำหนักเบา |
| ของใช้เด็ก/สัตว์เลี้ยง | ตามความต้องการจริง | เฉพาะบ้านที่มีเด็กหรือสัตว์เลี้ยง |
| แผนที่ | 1 ชุดต่อครอบครัว | แผนที่กระดาษพื้นที่ใกล้บ้าน |
จัดกระเป๋าฉุกเฉินยังไงให้ใช้ได้จริง?
หลักคือแยกเป็น 2 ชุด ชุดแรกเป็นกระเป๋าอพยพที่เบาพอจะสะพายออกจากบ้านได้ทันที ใช้ราว 24 ชั่วโมง ชุดที่สองเป็นชุดสำหรับอยู่บ้านที่เก็บของได้มากกว่าเพื่อให้ครบ 72 ชั่วโมง ทั้งสองชุดควรวางในจุดที่ทุกคนในบ้านรู้และหยิบได้ง่าย
| หัวข้อ | กระเป๋าอพยพ | ชุดสำหรับอยู่บ้าน |
|---|---|---|
| เป้าหมาย | คว้าออกจากบ้านได้ทันที | ดูแลตัวเองในบ้านได้ 72 ชั่วโมง |
| ระยะเวลาใช้งาน | ราว 24 ชั่วโมง | 72 ชั่วโมง |
| น้ำหนัก | เบา สะพายเดินได้สะดวก | หนักได้ ไม่ต้องเคลื่อนย้าย |
| ของหลัก | น้ำ อาหารพกพา ยาประจำตัว ไฟฉาย แบตสำรอง เอกสาร เงินสด | น้ำและอาหารปริมาณมากขึ้น ชุดปฐมพยาบาล วิทยุ เครื่องนอน ของใช้ในบ้าน |
| จุดเก็บ | ใกล้ประตูหรือจุดออกจากบ้าน | มุมเก็บของที่แห้งและเข้าถึงง่าย |
ปภ. แบ่งของในชุดอยู่บ้านไว้ 6 หมวด แนะนำให้ตรวจรายละเอียดเต็มจากเว็บไซต์ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย โดยตรง เพื่อให้ได้รายการที่ตรงกับคำแนะนำล่าสุด
ขั้นตอนจัดกระเป๋าฉุกเฉินสำหรับครอบครัวแบบง่าย ๆ มีดังนี้
- นับสมาชิกในบ้าน รวมเด็ก ผู้สูงอายุ และสัตว์เลี้ยง แล้วคำนวณน้ำและอาหารตามจำนวนคน
- จัดกระเป๋าอพยพให้แต่ละคนหรือแต่ละคู่ ทดลองสะพายดูว่าเดินได้สะดวกจริง
- จัดชุดอยู่บ้านแยกไว้อีกชุด ใช้กล่องหรือลังที่ปิดฝาได้ กันความชื้น
- ติดป้ายรายการของและวันหมดอายุไว้ด้านนอก เพื่อตรวจง่าย
- ตกลงจุดนัดพบและช่องทางติดต่อกันของคนในบ้าน เผื่อพลัดหลง
ภัยแต่ละแบบต้องการการเตรียมตัวต่างกัน หากอยู่ในพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม อ่านเพิ่มเติมได้ที่ น้ำท่วมภูเก็ต อัปเดตความปลอดภัย และถ้าทำกิจกรรมกลางแจ้งบ่อย ควรรู้วิธีรับมือ ฟ้าผ่ากลางสนาม ต้องทำอย่างไร ไว้ด้วย
กระเป๋าฉุกเฉินราคาเท่าไร ซื้อที่ไหนดี?
ทำได้ทั้งจัดเองจากของที่มีในบ้านและซื้อชุดสำเร็จ Thai PBS รายงานว่าร้านในเชียงใหม่ขายชุดกระเป๋าราคา 350–999 บาท ส่วนในขอนแก่นห้างมีกระเป๋าฉุกเฉินสำหรับ 3 วันวางขายในราคาตามกฎหมาย ข้อสำคัญคือดูรายการของให้ครบ และระวังการขายแพงเกินจริง
จัดเองหรือซื้อชุดสำเร็จ
- จัดเอง เหมาะกับคนที่มีของในบ้านอยู่แล้ว เลือกของได้ตรงความต้องการ เช่น ยาประจำตัวหรือของใช้เด็ก
- ซื้อชุดสำเร็จ สะดวกและได้ครบในครั้งเดียว แต่ควรเปิดดูรายการว่ามีของครบกลุ่มหลักหรือไม่ แล้วเติมของเฉพาะของบ้านเพิ่ม
ระวังขายแพงและมิจฉาชีพ
กระทรวงพาณิชย์ระดับจังหวัดย้ำว่า หากพบสินค้าขายแพงผิดปกติให้ร้องเรียนพาณิชย์จังหวัดได้ ช่วงที่คนกังวลมักมีผู้ฉวยโอกาสขายของตุนในราคาสูง หรือหลอกให้โอนเงินซื้อชุดที่ไม่มีอยู่จริง ควรซื้อจากร้านที่ตรวจสอบได้ หลักการเดียวกับ บริจาคให้ปลอดภัย รู้ทันมิจฉาชีพ ใช้ได้กับการซื้อของช่วงตื่นตระหนกเช่นกัน
ต้องกักตุนของไหม?
ไม่จำเป็นต้องกักตุน เลขาธิการ สมช. ระบุว่าอาหารเพียงพอและไม่ต้องกักตุน ขณะที่นายกรัฐมนตรียืนยันว่าอาหารไม่ขาดแคลน การเตรียมกระเป๋าฉุกเฉินให้พอ 72 ชั่วโมงคือการเตรียมพร้อมอย่างพอดี ไม่ใช่การซื้อเก็บจำนวนมาก
สภาหอการค้าแห่งประเทศไทยเตือนว่าการแห่ซื้ออาจกระทบตลาด เมื่อทุกคนซื้อเกินจำเป็นพร้อมกัน ของบนชั้นจะหมดเร็วกว่าปกติ ผลคือคนที่ต้องใช้จริง เช่น ผู้ป่วยที่ต้องซื้อยา อาจหาของไม่ได้ ทางที่ดีคือซื้อเท่าที่บ้านเราใช้จริง และติดตามข่าวจากศูนย์ปฏิบัติการที่ สมช. จะตั้งขึ้น แทนการเชื่อข้อความส่งต่อที่ไม่มีแหล่งที่มา
ควรตรวจและเปลี่ยนของในกระเป๋าฉุกเฉินทุกกี่เดือน?
FEMA แนะนำให้ตรวจของในกระเป๋าอย่างน้อยปีละครั้ง ส่วนคำแนะนำทั่วไปที่ใช้กันแพร่หลายคือตรวจทุก 6 เดือน โดยเฉพาะของที่มีวันหมดอายุ เช่น อาหาร น้ำดื่ม ยา และถ่านไฟฉาย
เทคนิคที่ช่วยให้ไม่ลืมคือผูกการตรวจกระเป๋าไว้กับวันที่จำง่าย เช่น ต้นปีและกลางปี เมื่อตรวจแล้วให้นำอาหารที่ใกล้หมดอายุออกมากินตามปกติแล้วเติมของใหม่แทน วิธีนี้ไม่ทำให้ของเสียเปล่า สิ่งที่ควรเช็กในแต่ละรอบ ได้แก่
- วันหมดอายุของอาหาร น้ำดื่ม และยา
- ยาประจำตัวที่อาจเปลี่ยนขนาดหรือชนิดตามคำแนะนำแพทย์
- ความจุของแบตสำรองและสภาพถ่านไฟฉาย
- เสื้อผ้าเด็กที่อาจเล็กลงตามวัย
- สำเนาเอกสารที่อาจมีการเปลี่ยนแปลง
คำถามที่พบบ่อย
กระเป๋าฉุกเฉินต้องเตรียมให้พอใช้กี่วัน?
ปภ. แนะนำให้เตรียมให้ดูแลตัวเองได้ 72 ชั่วโมง หรือ 3 วัน ซึ่งสอดคล้องกับแนวปฏิบัติสากลของ FEMA สหรัฐฯ ส่วนกระเป๋าอพยพแบบเบาจะใช้ได้ราว 24 ชั่วโมง
กระเป๋าอพยพกับชุดสำหรับอยู่บ้านต่างกันอย่างไร?
กระเป๋าอพยพเน้นเบา คว้าออกจากบ้านได้ทันที ใช้ราว 24 ชั่วโมง ส่วนชุดสำหรับอยู่บ้านเก็บของได้มากกว่าเพื่อให้ดูแลตัวเองในบ้านได้ 72 ชั่วโมง ปภ. แบ่งของในชุดอยู่บ้านไว้ 6 หมวด ตรวจรายละเอียดได้ที่เว็บไซต์ ปภ.
ต้องเตรียมน้ำดื่มเท่าไรต่อคน?
แนวปฏิบัติทั่วไปแนะนำอย่างน้อย 3 ลิตรต่อคนต่อวัน ถ้าเตรียม 3 วันจะอยู่ที่ราว 9 ลิตรต่อคน ขณะที่ FEMA แนะนำราว 1 แกลลอนหรือประมาณ 3.8 ลิตรต่อคนต่อวัน
ชุดกระเป๋าฉุกเฉินสำเร็จรูปราคาเท่าไร?
Thai PBS รายงานเมื่อ 5 พ.ย. 2569 ว่าร้านในเชียงใหม่ขายชุดกระเป๋าราคา 350–999 บาท หากพบสินค้าขายแพงผิดปกติ สามารถร้องเรียนพาณิชย์จังหวัดได้
ตอนนี้จำเป็นต้องกักตุนอาหารไหม?
ไม่จำเป็น เลขาธิการ สมช. ระบุว่าอาหารเพียงพอและไม่ต้องกักตุน นายกรัฐมนตรียืนยันว่าอาหารไม่ขาดแคลน ควรเตรียมแค่พอ 72 ชั่วโมงและใช้ชีวิตตามปกติ
ควรเปลี่ยนของในกระเป๋าฉุกเฉินบ่อยแค่ไหน?
FEMA แนะนำให้ตรวจอย่างน้อยปีละครั้ง และคำแนะนำทั่วไปคือตรวจทุก 6 เดือน โดยเฉพาะอาหาร น้ำดื่ม ยา และถ่านไฟฉายที่มีวันหมดอายุ
