มูลนิธิองค์กรทำดี 2569: เกิดอะไรขึ้น ตรวจสอบก่อนบริจาคอย่างไร?

มูลนิธิองค์กรทำดี ออกแถลงการณ์เมื่อ 29 ต.ค. 2569 ประกาศหยุดรับบริจาคทุกช่องทางชั่วคราวและตั้งรักษาการประธาน ระหว่างตรวจสอบเรื่องเงินก่อสร้างอาคาร โดยยังไม่มีผลตรวจสอบจากหน่วยงานรัฐที่ยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ บทความนี้สรุปข่าวแบบเป็นกลาง และอธิบายวิธีตรวจสอบมูลนิธิก่อนบริจาค สัญญาณเตือนที่ควรหยุดโอน และข้อกฎหมายเรื่องการเรียกเงินบริจาคคืน

ไม่ว่าคุณจะเคยบริจาคให้มูลนิธินี้หรือกำลังจะบริจาคให้องค์กรการกุศลใดก็ตาม หลักการเช็กก่อนโอนด้านล่างใช้ได้กับทุกมูลนิธิ และช่วยให้เงินของคุณไปถึงผู้รับจริงโดยไม่ตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพที่ชอบแฝงตัวมากับกระแสข่าว

มูลนิธิองค์กรทำดีเกิดอะไรขึ้น? สรุปข่าวล่าสุด

ข้อมูล ณ 29 ต.ค. 2569 มูลนิธิองค์กรทำดีแถลงให้ประธานยุติบทบาทชั่วคราว ตั้งรองประธานเป็นรักษาการประธาน และหยุดรับบริจาคทุกช่องทางจนกว่าการตรวจสอบเงินก่อสร้างจะแล้วเสร็จ ขณะที่งานช่วยเหลือสังคมยังเดินหน้าต่อตามสถานการณ์ (Daily News, Nation TV, Thai Post)

ที่มาของมูลนิธิองค์กรทำดี

องค์กรทำดีเริ่มจากกลุ่มจิตอาสาที่ ปนัดดา วงศ์ผู้ดี (บุ๋ม) ตั้งขึ้นและเปิดบัญชีรับเงินสนับสนุนในปี 2557 ก่อนจดทะเบียนเป็นมูลนิธิในปี 2565 (Spacebar) ภารกิจที่สาธารณชนรู้จักคือการช่วยผู้ประสบภัยน้ำท่วม การส่งศพกลับให้ญาติ และการส่งเสบียงไปยังพื้นที่ชายแดน (MGR Online)

นอกจากนี้ มูลนิธิมีโครงการก่อสร้างอาคารที่คลอง 8 รังสิต จังหวัดปทุมธานี ซึ่งเริ่มก่อสร้างต้นปี 2568 จำนวน 5 หลัง และอยู่ในสภาพใกล้เสร็จ (MGR Online, Spacebar) โครงการนี้เองที่กลายเป็นจุดตั้งคำถามเรื่องการใช้เงินในเวลาต่อมา

ลำดับเหตุการณ์ 27–29 ต.ค. 2569

• 27 ต.ค. มีเพจตั้งคำถามเรื่องการใช้บัญชีเดิมรับเงินหลังจดทะเบียนเป็นมูลนิธิแล้ว (Spacebar)
• 28 ต.ค. ประธานมูลนิธิไลฟ์ชี้แจง โดยระบุว่างบก่อสร้างอาคารอยู่ที่ราว 50 ล้านบาท (Spacebar) ตัวเลขนี้คืองบก่อสร้างตามคำชี้แจง ไม่ใช่ยอดบริจาครวมหรือยอดความเสียหาย
• 29 ต.ค. มีบุคคลภายนอกออกมาเปิดข้อมูลและสลิปเพิ่มเติม พร้อมกล่าวอ้างหลายประเด็น ซึ่งยังไม่มีหน่วยงานรัฐยืนยัน และฝ่ายมูลนิธิชี้แจงว่าไม่มีการนำเงินไปใช้ส่วนตัว (Spacebar)

แถลงการณ์ของมูลนิธิระบุอะไรบ้าง

แถลงการณ์วันที่ 29 ต.ค. 2569 มีสาระสำคัญ 4 ข้อ ได้แก่ ให้ประธานยุติการทำหน้าที่ชั่วคราว ตั้ง พรพรรณ ภุมรินทร์ รองประธาน เป็นรักษาการประธาน หยุดรับบริจาคทุกช่องทางจนกว่าจะตรวจสอบเรื่องเงินก่อสร้างเสร็จ และให้งานช่วยเหลือสังคมดำเนินต่อตามสถานการณ์ (Daily News, Nation TV, Thai Post)

มูลนิธิยังแจ้งในแถลงการณ์ว่า การจ่ายเงินค่าก่อสร้างเป็นการอนุมัติจ่ายตรงให้ผู้รับเหมา วงเงินจริงอยู่ระหว่างตรวจสอบ และยังรวบรวมเอกสารได้ไม่ครบ (Daily News) ข้อมูลส่วนนี้เป็นคำแถลงของฝ่ายมูลนิธิฝ่ายเดียว ซึ่งยังต้องรอการตรวจสอบต่อไป

หน่วยงานรัฐว่าอย่างไร

ณ วันที่ 29 ต.ค. 2569 ยังไม่มีผลตรวจสอบจากหน่วยงานรัฐที่ยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ ฝั่งสำนักงาน ปปง. โดยรองเลขาธิการและโฆษก อธิบายเพียงหลักการว่า การตรวจเส้นทางการเงินต้องมีเหตุตามขั้นตอนของกฎหมาย ผู้อ่านจึงควรติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการ และไม่ส่งต่อข้อกล่าวอ้างที่ยังไม่มีการพิสูจน์

ตรวจสอบมูลนิธิก่อนบริจาคอย่างไร?

ก่อนบริจาคให้ตรวจ 3 อย่างหลัก คือ มูลนิธิจดทะเบียนจริงหรือไม่ บัญชีรับเงินเป็นชื่อนิติบุคคลของมูลนิธิหรือไม่ และมีรายงานการใช้เงินให้ดูหรือไม่ ถ้าข้อใดข้อหนึ่งไม่ผ่าน ควรชะลอการโอนไว้ก่อน

นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์แนะนำให้ผู้บริจาคตรวจชื่อและเลขทะเบียนมูลนิธิกับฐานข้อมูลของหน่วยงานรัฐ คือ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ซึ่งเป็นขั้นแรกที่ทำได้ง่ายที่สุด จากนั้นจึงไล่เช็กตามขั้นตอนต่อไปนี้

1. ตรวจชื่อและเลขทะเบียนมูลนิธิ ให้ตรงกับทะเบียนของกรมการปกครอง ชื่อต้องสะกดตรงกันทุกตัวอักษร เพราะมิจฉาชีพมักตั้งชื่อคล้ายมูลนิธิดัง
2. โอนเข้าบัญชีที่เป็นชื่อนิติบุคคลมูลนิธิเท่านั้น ไม่โอนเข้าบัญชีส่วนตัวของบุคคลใด แม้จะอ้างว่าเป็นผู้ก่อตั้งหรือเจ้าหน้าที่
3. ตรวจเลขบัญชีจากเพจหรือเว็บไซต์ทางการของมูลนิธิเอง ไม่ใช่จากข้อความที่ส่งต่อกันในแชตหรือโพสต์ที่ถูกแชร์มา
4. ขอดูงบการเงินหรือรายงานการใช้เงิน มูลนิธิที่โปร่งใสควรเปิดเผยได้ว่ารับเงินเท่าไร และใช้ไปกับโครงการใด
5. ตรวจสถานะในระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร หากต้องการใช้สิทธิลดหย่อนภาษีจากเงินที่บริจาค

บทเรียนจากกรณีที่ ThaiPBS รายงานเมื่อ 18 ก.พ. 2569 ว่ามีมิจฉาชีพแอบอ้างชื่อ “องค์กรทำดี” ไปหลอกรับเงิน (ThaiPBS) แสดงให้เห็นว่ายิ่งมูลนิธิมีชื่อเสียงมาก ก็ยิ่งถูกนำชื่อไปแอบอ้างได้ง่าย การตรวจเลขบัญชีจากช่องทางทางการจึงสำคัญที่สุด

สัญญาณเตือนก่อนบริจาคมีอะไรบ้าง?

สัญญาณเตือนที่ชัดที่สุดคือการขอให้โอนเข้าบัญชีส่วนตัว การเร่งเร้าให้รีบโอน และการไม่มีเลขทะเบียนหรือรายงานการเงินให้ตรวจสอบ หากเจอสัญญาณเหล่านี้ให้หยุดและตรวจซ้ำก่อนเสมอ

ตารางด้านล่างเปรียบเทียบลักษณะของมูลนิธิที่ตรวจสอบได้ กับสัญญาณเตือนที่ควรระวัง ใช้เป็นเช็กลิสต์ฉบับย่อได้ทุกครั้งก่อนกดโอน

ประเด็น	มูลนิธิที่ตรวจสอบได้	สัญญาณเตือน
การจดทะเบียน	มีชื่อและเลขทะเบียนตรงกับฐานข้อมูลกรมการปกครอง	ไม่บอกเลขทะเบียน หรือชื่อคล้ายมูลนิธิดังแต่สะกดต่าง
บัญชีรับเงิน	บัญชีชื่อนิติบุคคลมูลนิธิ	บัญชีชื่อบุคคลธรรมดา หรือเปลี่ยนเลขบัญชีบ่อย
แหล่งที่มาของเลขบัญชี	ประกาศบนเพจหรือเว็บไซต์ทางการ	ส่งมาทางแชต ข้อความต่อ หรือโพสต์ที่ถูกแชร์
ความโปร่งใส	เปิดเผยงบการเงินหรือรายงานการใช้เงิน	ไม่มีรายงาน หรือตอบไม่ได้ว่าเงินไปใช้กับอะไร
ลดหย่อนภาษี	ตรวจสถานะในระบบ e-Donation ได้	อ้างว่าลดหย่อนได้แต่ไม่มีข้อมูลยืนยัน
วิธีขอรับบริจาค	ให้ข้อมูลครบและให้เวลาตัดสินใจ	เร่งให้รีบโอนทันที ใช้เรื่องสะเทือนใจกดดัน

อีกข้อที่ควรรู้คือ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 110 มูลนิธิต้องไม่มุ่งประโยชน์ส่วนตัว ผู้บริจาคจึงควรโอนเข้าบัญชีชื่อนิติบุคคลมูลนิธิตามเช็กลิสต์ข้างต้นเสมอ

บริจาคผ่าน e-Donation ลดหย่อนภาษีได้เท่าไร?

การบริจาคเป็นเงินผ่านระบบ e-Donation ของกรมสรรพากรใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้ โดยปกติหักได้ 1 เท่าของยอดบริจาค และหน่วยรับบริจาคที่คณะรัฐมนตรีกำหนดหักได้ 2 เท่า ระบบจะส่งข้อมูลให้กรมสรรพากรอัตโนมัติ ไม่ต้องเก็บใบเสร็จเอง

สิทธิหัก 2 เท่าเป็นไปตามพระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 663 พ.ศ. 2561 ทั้งนี้เมื่อรวมกับเงินบริจาคเพื่อการศึกษาแล้ว ต้องไม่เกินร้อยละ 10 ของเงินได้พึงประเมินหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน

ข้อดีอีกข้อของ e-Donation คือ เป็นหลักฐานการบริจาคที่ตรวจย้อนหลังได้ ผู้บริจาคจึงควรตรวจสถานะหน่วยรับบริจาคในระบบด้วยตัวเองก่อนโอนทุกครั้ง แทนการเชื่อคำบอกเล่าว่าลดหย่อนได้

บริจาคไปแล้วเรียกเงินคืนได้ไหม?

โดยหลักทั่วไป การบริจาคเป็นการให้โดยเสน่หา จึงเรียกเงินคืนไม่ได้ เว้นแต่ผู้รับนำเงินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ตอนขอรับบริจาค ซึ่งเป็นความเห็นของนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (The Standard)

ในทางปฏิบัติ การจะอ้างเรื่องใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ได้ ต้องมีข้อเท็จจริงและหลักฐานรองรับ ไม่ใช่เพียงข่าวลือหรือข้อกล่าวอ้างในโซเชียล ผู้บริจาคจึงควรเก็บหลักฐานไว้ให้ครบตั้งแต่วันแรก

หลักฐานที่ควรเก็บทุกครั้งที่บริจาค

• สลิปการโอนเงินที่มีชื่อบัญชีผู้รับและวันเวลา
• ภาพหน้าจอประกาศขอรับบริจาคที่ระบุวัตถุประสงค์ของโครงการ
• ภาพหน้าจอเพจหรือเว็บไซต์ทางการที่แสดงเลขบัญชี
• ข้อมูลการบริจาคในระบบ e-Donation (ถ้ามี)

ถ้าโดนแอบอ้างชื่อมูลนิธิหลอกโอนเงิน ทำอย่างไร

หากพบว่าโอนเงินให้บัญชีที่แอบอ้างชื่อมูลนิธิ ให้เก็บสลิปและภาพหน้าจอแชตหรือโพสต์ไว้ทั้งหมด แล้วแจ้งความกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ หรือแจ้งสายด่วน 1441 ของศูนย์ AOC 1441 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ควรแจ้งโดยเร็ว

คำถามที่พบบ่อย

มูลนิธิองค์กรทำดียังรับบริจาคอยู่ไหม?

ตามแถลงการณ์วันที่ 29 ต.ค. 2569 มูลนิธิหยุดรับบริจาคทุกช่องทางจนกว่าการตรวจสอบเรื่องเงินก่อสร้างจะเสร็จ ระหว่างนี้หากพบข้อความชวนโอนเงินในชื่อมูลนิธิ ควรสงสัยไว้ก่อนและตรวจกับช่องทางทางการของมูลนิธิ

มีหน่วยงานรัฐยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์หรือไม่?

ข้อมูล ณ 29 ต.ค. 2569 ยังไม่มีผลตรวจสอบจากหน่วยงานรัฐที่ยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ ฝ่ายมูลนิธิชี้แจงว่าไม่มีการนำเงินไปใช้ส่วนตัว และ ปปง. อธิบายเพียงหลักการว่าการตรวจเส้นทางเงินต้องมีเหตุตามขั้นตอนกฎหมาย

ตรวจสอบว่ามูลนิธิจดทะเบียนจริงได้ที่ไหน?

ตรวจชื่อและเลขทะเบียนมูลนิธิได้กับฐานข้อมูลของกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ควรเทียบชื่อให้ตรงทุกตัวอักษร และตรวจว่าบัญชีรับเงินเป็นชื่อนิติบุคคลของมูลนิธินั้นจริง

บริจาคเงินไปแล้วเรียกคืนได้ไหม?

โดยหลักทั่วไปการบริจาคเป็นการให้โดยเสน่หา จึงเรียกคืนไม่ได้ เว้นแต่ผู้รับนำเงินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ ผู้บริจาคควรเก็บสลิปและประกาศขอรับบริจาคไว้เป็นหลักฐานเสมอ

บริจาคให้มูลนิธิลดหย่อนภาษีได้ไหม?

ได้ หากบริจาคเป็นเงินผ่านระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร โดยปกติหักได้ 1 เท่า และหน่วยรับบริจาคที่คณะรัฐมนตรีกำหนดหักได้ 2 เท่า รวมกับเงินบริจาคเพื่อการศึกษาแล้วไม่เกินร้อยละ 10 ของเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน

ถ้าโดนแอบอ้างชื่อมูลนิธิหลอกโอนเงินควรทำอย่างไร?

ให้เก็บสลิปและภาพหน้าจอทั้งหมดไว้เป็นหลักฐาน แล้วแจ้งความกับตำรวจ หรือแจ้งสายด่วน 1441 ของศูนย์ AOC 1441 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ควรแจ้งโดยเร็ว