สอบท้องถิ่น คือการเข้าสู่ตำแหน่งเพื่อทำงานในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อบต. เทศบาล อบจ. เมืองพัทยา และ กทม.) ซึ่งจัดในระบบท้องถิ่นเอง แยกจากข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ส่วนคำว่า “สายบริหาร” หมายถึงกลุ่มตำแหน่งประเภทบริหารท้องถิ่นและอำนวยการท้องถิ่นที่ทำหน้าที่บังคับบัญชาและบริหารหน่วยงาน โดยหลักเป็นเส้นทางเลื่อน/แต่งตั้งของคนที่อยู่ในระบบราชการท้องถิ่นอยู่แล้ว ไม่ใช่ช่องทางบรรจุคนนอกแบบสายทั่วไป บทความนี้อธิบายภาพรวมระบบการสอบล้วน ๆ ตัวเลข วันสอบ และจำนวนอัตราของรอบ 2569 ให้ยึดประกาศทางการของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเสมอ
สอบท้องถิ่นคืออะไร ต่างจากข้าราชการพลเรือนตรงไหน
สอบท้องถิ่นคือการสอบเพื่อเข้ารับราชการในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จัดโดยหน่วยงานกลางของระบบท้องถิ่น ไม่ใช่ ก.พ. บุคลากรที่ได้รับการบรรจุจะเรียกรวมว่า ข้าราชการ/พนักงานส่วนท้องถิ่น ซึ่งเป็นคนละระบบและคนละสังกัดกับข้าราชการพลเรือน
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอะไรบ้าง
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) แบ่งเป็นสองรูปแบบ ได้แก่ รูปแบบทั่วไปและรูปแบบพิเศษ
- รูปแบบทั่วไป: องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.), เทศบาล (นคร/เมือง/ตำบล), องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.)
- รูปแบบพิเศษ: กรุงเทพมหานคร (กทม.) และเมืองพัทยา
ใครเป็นผู้จัดสอบ
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) สังกัดกระทรวงมหาดไทย เป็นหน่วยงานกลางที่ส่งเสริม กำกับดูแล และเป็นฝ่ายดำเนินการจัดสอบให้ระบบท้องถิ่น ส่วนการสอบแข่งขันเพื่อบรรจุคนใหม่เข้าสายทั่วไป/วิชาการ ดำเนินการโดยคณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น (กสถ.) ขณะที่มาตรฐานบุคคลของแต่ละประเภทดูแลโดย ก.จ. (อบจ.), ก.ท. (เทศบาล) และ ก.อบต. (อบต.) โดยมี ก.ถ. เป็นคณะกรรมการมาตรฐานกลาง
ต่างจากข้าราชการพลเรือนอย่างไร
ข้าราชการส่วนท้องถิ่นทำงานให้ อปท. และอยู่ในระบบท้องถิ่น ส่วนข้าราชการพลเรือนอยู่ในระบบของ ก.พ. ทั้งสองระบบมีคณะกรรมการ หลักเกณฑ์ และการสอบของตนเอง แม้จะเป็น “ข้าราชการ” เหมือนกันแต่เป็นคนละเส้นทางความก้าวหน้า
สายบริหารท้องถิ่นต่างจากสายทั่วไปและสายวิชาการยังไง
สายบริหารคือกลุ่มตำแหน่งที่ทำหน้าที่บังคับบัญชาและบริหารหน่วยงาน ไม่ใช่ตำแหน่งแรกบรรจุทั่วไป โดย โดยทั่วไป เป็น การเลื่อน/แต่งตั้งภายใน ของคนที่อยู่ในระบบราชการท้องถิ่นอยู่แล้ว ต่างจากสายทั่วไป/วิชาการที่เปิดสอบแข่งขันบรรจุบุคคลภายนอกที่มีคุณสมบัติ
ประเภทตำแหน่งข้าราชการท้องถิ่น 4 ประเภท
ระบบตำแหน่งท้องถิ่น (ระบบแท่ง) แบ่งเป็นประเภททั่วไป, วิชาการ, อำนวยการท้องถิ่น และบริหารท้องถิ่น โดยคำว่า สายบริหาร ที่คนพูดถึงมักครอบคลุมทั้งประเภทบริหารท้องถิ่นและอำนวยการท้องถิ่น รวมถึงกลุ่มผู้บริหารสถานศึกษาที่ต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพที่ยังใช้ได้
สายบริหารเข้าได้ทางไหน
ส่วนใหญ่เป็นการสอบคัดเลือก/คัดเลือก/สรรหาเพื่อแต่งตั้งข้าราชการท้องถิ่นที่มีอยู่แล้วให้ดำรงตำแหน่งที่สูงขึ้น จึงต้องมีระดับและระยะเวลาการดำรงตำแหน่งตามที่มาตรฐานกำหนดตำแหน่งของแต่ละสายกำหนดเสียก่อน
ตัวอย่างตำแหน่งสายบริหาร
ตัวอย่างเช่น ปลัดและรองปลัด อปท. (ประเภทบริหารท้องถิ่น) และผู้อำนวยการกอง/หัวหน้าฝ่าย (ประเภทอำนวยการท้องถิ่น) ซึ่งแบ่งระดับต้น/กลาง/สูง ต่างกันไปตามขนาดและโครงสร้างของหน่วยงาน
| ประเด็น | สายบริหาร/อำนวยการ | สายทั่วไป/วิชาการ (แรกบรรจุ) |
|---|---|---|
| ลักษณะงาน | บังคับบัญชา บริหารหน่วยงาน | ปฏิบัติงานตามภารกิจ |
| วิธีเข้าสู่ตำแหน่ง | คัดเลือก/เลื่อนจากประสบการณ์ | สอบแข่งขันบรรจุ (ภาค ก ข ค) |
| คุณสมบัติ | ต้องมีประสบการณ์/ระดับที่กำหนด | วุฒิการศึกษาตรงตำแหน่ง |
| ตัวอย่าง | ปลัด, ผอ.กอง | นักวิเคราะห์ฯ, จนท.ธุรการ |
ใครมีสิทธิ์สอบท้องถิ่น คุณสมบัติผู้สมัครมีอะไรบ้าง
ผู้สมัครสอบท้องถิ่นต้องมีคุณสมบัติทั่วไปตามกฎหมาย เช่น มีสัญชาติไทย อายุตามที่กำหนด และไม่มีลักษณะต้องห้าม ประกอบกับคุณสมบัติเฉพาะของแต่ละตำแหน่ง ทั้งนี้รายละเอียดที่แน่นอนต้องอิงประกาศและมาตรฐานกำหนดตำแหน่งรายตำแหน่งเสมอ
คุณสมบัติทั่วไป
โดยหลักผู้สมัครต้องมีสัญชาติไทย มีอายุตามเกณฑ์ที่ประกาศกำหนด และต้องไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น เช่น ไม่อยู่ระหว่างถูกพักราชการหรือถูกสั่งให้ออก
คุณสมบัติเฉพาะตำแหน่ง
แต่ละตำแหน่งกำหนดวุฒิการศึกษาและสาขาที่ตรงกับสายงาน บางตำแหน่ง เช่น ผู้บริหารสถานศึกษา ต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพที่ยังไม่หมดอายุด้วย
เงื่อนไขเพิ่มเติมของสายบริหาร
เนื่องจากสายบริหารเป็นการเลื่อน/แต่งตั้งภายใน ผู้สมัครจึงต้องเป็นข้าราชการ/พนักงานส่วนท้องถิ่นที่ดำรงตำแหน่งและมีระยะเวลาดำรงตำแหน่ง/ระดับครบตามที่มาตรฐานกำหนดตำแหน่งของสายนั้นระบุไว้
สอบท้องถิ่นสอบอะไรบ้าง แบ่งเป็นกี่ภาค
การสอบแข่งขันบรรจุของท้องถิ่นโดยทั่วไปแบ่งเป็น 3 ภาค คือ ภาค ก ความรู้ความสามารถทั่วไป, ภาค ข ความรู้เฉพาะตำแหน่ง และภาค ค ความเหมาะสมกับตำแหน่ง (สัมภาษณ์/ประเมิน) ส่วนสายบริหารจะเป็นการสอบคัดเลือกที่มีภาคความรู้และภาคความเหมาะสมกับตำแหน่ง โดยเกณฑ์ผ่านที่ใช้กันในระบบท้องถิ่นคือแต่ละภาคต้องได้ ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 ทั้งนี้สัดส่วนและองค์ประกอบที่แน่นอนของแต่ละรอบให้อิงประกาศรอบนั้น
ภาค ก — ความรู้ความสามารถทั่วไป
วัดความสามารถด้านการคิดวิเคราะห์ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับกฎหมายและการปกครองท้องถิ่น
ภาค ข — ความรู้เฉพาะตำแหน่ง
วัดความรู้เชิงลึกตามสายงานที่สมัคร เช่น ระเบียบ กฎหมาย และภารกิจที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งนั้นโดยตรง
ภาค ค — ความเหมาะสมกับตำแหน่ง
เป็นการสอบสัมภาษณ์หรือประเมินความเหมาะสม สำหรับสายบริหารจะเน้นวิสัยทัศน์ ประสบการณ์ และผลงานการบริหารมากกว่าข้อสอบปรนัยแบบแรกบรรจุ
สอบท้องถิ่นต่างจากสอบ ก.พ. ยังไง
สอบท้องถิ่นกับสอบ ก.พ. เป็นคนละหน่วยงานจัดสอบและคนละสังกัด ท้องถิ่นจัดสอบในระบบของตนเองครบทุกภาคเพื่อทำงานใน อปท. ส่วน ก.พ. เป็นระบบข้าราชการพลเรือน จึงไม่สามารถใช้ผลหรือหนังสือรับรองข้ามระบบกันได้ หากอยากเข้าใจฝั่งพลเรือนเพิ่ม สามารถ อ่านเพิ่มว่า ก.พ. คืออะไรและสอบ ก.พ. เป็นอย่างไร เพื่อเปรียบเทียบทั้งสองระบบ
หน่วยงานและสังกัดต่างกันอย่างไร
ท้องถิ่นดำเนินการโดย สถ./กสถ. และคณะกรรมการกลางของแต่ละประเภท อปท. เพื่อบรรจุเข้าทำงานใน อปท. ขณะที่ ก.พ. เป็นองค์กรกลางบริหารงานบุคคลของข้าราชการพลเรือน
ต้องมีหนังสือรับรองภาค ก ของ ก.พ. ไหม
ไม่ต้อง เพราะภาค ก ของท้องถิ่นกับภาค ก ของ ก.พ. เป็นคนละใบ ใช้แทนกันไม่ได้ ท้องถิ่นจัดสอบภาค ก ในระบบของตนเอง
เลือกสอบทางไหนดี
พิจารณาจากสายงานและหน่วยงานที่อยากเข้าเป็นหลัก หากอยากทำงานใน อปท. ให้เตรียมสอบท้องถิ่น หากอยากเป็นข้าราชการพลเรือนในกระทรวง/กรมส่วนกลางให้ไปทางระบบ ก.พ.
ติดตามประกาศสอบท้องถิ่น 2569 ได้ที่ไหน
ให้ติดตามประกาศอย่างเป็นทางการจากเว็บกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) และเว็บรับสมัครออนไลน์ที่ระบุไว้ในประกาศแต่ละรอบเท่านั้น สำหรับวันสอบ จำนวนอัตรา และตำแหน่งที่เปิดรับของรอบ 2569 ยัง ยังไม่ยืนยัน จากประกาศ สถ. โดยตรง (ตัวเลขบางส่วนที่พบเป็นข้อมูลของรอบสรรหาสายบริหาร อบจ. ปี 2568 คนละรอบกัน) จึง ให้ยึดประกาศทางการของ สถ. เป็นข้อยุติ
ช่องทางประกาศทางการ
เว็บทางการของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นคือ www.dla.go.th ประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิสอบ วัน-เวลา-สถานที่ และระเบียบการสอบจะเผยแพร่ผ่านช่องทางนี้ ส่วนระบบรับสมัครออนไลน์จะเปิดเป็นโดเมนเฉพาะรอบผ่านผู้ให้บริการที่ระบุในประกาศ
ระวังข่าวปลอมและเพจแอบอ้าง
อย่ายึดข่าวหรือเพจติวสอบเป็นข้อยุติ ควรตรวจสอบวันสมัคร วันสอบ และจำนวนอัตราจากประกาศต้นทางของ สถ. รายรอบ เสมอ เพราะรายละเอียดเปลี่ยนทุกครั้งและมักมีข้อมูลข้ามปีปะปนกัน
เทียบวิธีดูประกาศผลของสอบ ก.พ.
หลักการติดตามคล้ายกับฝั่งพลเรือน คือดูจากช่องทางทางการของหน่วยงานที่จัดสอบ ผู้อ่านสามารถ ดูวิธีเทียบเคียงได้จากการประกาศผลสอบ ก.พ. เพื่อเข้าใจรูปแบบการประกาศผลและการขึ้นบัญชี
คำถามที่พบบ่อย
สอบท้องถิ่น สายบริหาร คืออะไร?
คือการเข้าสู่ตำแหน่งประเภทบริหาร/อำนวยการในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งเน้นงานบังคับบัญชาและบริหารหน่วยงาน โดยหลักเป็นการเลื่อน/แต่งตั้งภายในของข้าราชการท้องถิ่นที่มีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์
จบใหม่สมัครสอบสายบริหารได้เลยไหม?
โดยทั่วไปไม่ได้ สายบริหารต้องมีระดับ/ประสบการณ์การดำรงตำแหน่งก่อน ผู้จบใหม่มักเริ่มจากสายทั่วไปหรือสายวิชาการก่อน
สอบท้องถิ่นต้องมีใบรับรองภาค ก ของ ก.พ. ไหม?
ไม่ต้อง เพราะท้องถิ่นจัดสอบภาค ก ในระบบของตนเอง ภาค ก ของท้องถิ่นกับของ ก.พ. ใช้แทนกันไม่ได้
สอบท้องถิ่นสอบกี่ภาค?
โดยทั่วไปแบ่งเป็น 3 ภาค คือ ภาค ก ความรู้ความสามารถทั่วไป, ภาค ข ความรู้เฉพาะตำแหน่ง และภาค ค ความเหมาะสมกับตำแหน่ง
สอบท้องถิ่นกับสอบ ก.พ. ต่างกันยังไง?
คนละหน่วยงานจัดสอบและคนละสังกัด ท้องถิ่นสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและจัดสอบครบทุกภาคเอง ส่วน ก.พ. เป็นระบบข้าราชการพลเรือน
ติดตามประกาศสอบท้องถิ่น 2569 ที่ไหน?
เว็บทางการของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (www.dla.go.th) และเว็บรับสมัครที่ระบุในประกาศแต่ละรอบ ตัวเลขและวันที่ให้ยึดประกาศทางการเท่านั้น