CIMT คืออะไร ? ตรวจหลอดเลือดคอด้วยอัลตราซาวด์ เช็กความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด

บทความนี้จะมานำเสนอเกี่ยวกับเรื่อง  CIMT คืออะไร ? ตรวจหลอดเลือดคอด้วยอัลตราซาวด์ เช็กความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดกันนะคะ  เคยสงสัยไหมคะว่า “หลอดเลือดของเรา” สุขภาพดีแค่ไหน แม้จะยังไม่มีอาการผิดปกติ ?  หนึ่งในวิธีที่ช่วยประเมินสภาพหลอดเลือดก็คือ การตรวจ CIMT (Carotid Intima-Media Thickness) หรือการวัดความหนาของชั้นผนังหลอดเลือดแดงคอ ด้วยอัลตราซาวด์ ซึ่งเป็นการตรวจที่ไม่ต้องใช้เข็มและไม่มีรังสีนั่นเองค่ะ พร้อมแล้วตามมาดูรายละเอียดกันได้เลยค่ะ

 

CIMT คืออะไร ? ตรวจหลอดเลือดคอด้วยอัลตราซาวด์ เช็กความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด

 

 

CIMT คืออะไร ?

CIMT ย่อมาจาก Carotid Intima-Media Thickness หมายถึง การวัดความหนาของชั้นintima และ media บริเวณผนังหลอดเลือดแดงคอ โดยใช้อัลตราซาวด์

หลอดเลือดแดงคอ เป็นเส้นเลือดสำคัญที่นำเลือดไปเลี้ยงสมอง การตรวจ CIMT จึงสามารถใช้เป็นตัวชี้วัดหนึ่งของ ภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง หรือหลอดเลือดเปลี่ยนแปลงในระยะเริ่มต้น (subclinical atherosclerosis) ได้

 

ตรวจ CIMT ทำอย่างไร ?

โดยทั่วไป ผู้ตรวจจะนอนหงาย และใช้หัวตรวจอัลตราซาวด์บริเวณลำคอเพื่อดูผนังหลอดเลือดแดงคอ จากนั้นวัดความหนาของชั้นผนังหลอดเลือดตามตำแหน่งและวิธีมาตรฐาน

ข้อดีคือ ไม่ต้องเจาะเลือด ไม่ต้องฉีดสารทึบรังสี และไม่ใช้รังสีเอกซ์ จึงเป็นการตรวจที่ไม่รุกล้ำร่างกาย

นอกจากวัด CIMT แล้ว การตรวจอัลตราซาวด์หลอดเลือดคอยังสามารถช่วยดู คราบไขมันหรือ carotid plaque ซึ่งเป็นอีกข้อมูลสำคัญในการประเมินภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง

 

 

 

CIMT เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจและหลอดเลือดอย่างไร ?

งานวิจัยจำนวนมากพบว่า CIMT ที่เพิ่มขึ้นมีความสัมพันธ์กับปัจจัยเสี่ยง และเหตุการณ์โรคหัวใจและหลอดเลือดในอนาคต เช่น โรคหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง

ปัจจัยที่มักเกี่ยวข้องกับผนังหลอดเลือดที่หนาขึ้น ได้แก่ อายุ ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ เบาหวาน การสูบบุหรี่ และภาวะน้ำหนักเกิน/อ้วน เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม CIMT ไม่ใช่การตรวจที่สามารถบอกได้โดยตรงว่า “จะเป็นโรคหัวใจหรือไม่”และไม่ควรใช้ค่าที่ได้เพียงอย่างเดียวในการตัดสินความเสี่ยงของแต่ละคน

 

CIMT สูง แปลว่าหลอดเลือดตีบหรือไม่ ?

ไม่จำเป็นต้องหมายความว่า “หลอดเลือดตีบ” เสมอไป  CIMT เป็นการวัดความหนาของผนังหลอดเลือด ขณะที่การประเมินว่าหลอดเลือดมี คราบไขมัน (plaque) หรือการตีบแคบของหลอดเลือด หรือไม่ เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่ต้องประเมินจากภาพอัลตราซาวด์และข้อมูลทางคลินิกโดยแพทย์นะคะ

ดังนั้น หากผลตรวจพบ CIMT เพิ่มขึ้น ควรนำไปพิจารณาร่วมกับ ความดันโลหิต ระดับไขมันในเลือด น้ำตาลในเลือด การสูบบุหรี่ อายุ ประวัติครอบครัว และปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ มากกว่าตีความจากตัวเลขเพียงค่าเดียวนั่นเองค่ะ

 

แล้วทุกคนควรตรวจ CIMT หรือไม่ ?

จุดนี้สำคัญมาก เพราะแม้ CIMT จะมีประโยชน์ในงานวิจัยและช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือดได้ แต่ แนวทางเวชปฏิบัติสากล ไม่ได้แนะนำให้ใช้ CIMT เป็นการตรวจคัดกรองโรคหัวใจและหลอดเลือดแบบ routine สำหรับคนทั่วไปทุกคนนะคะ

 

 

 

European Society of Cardiology (ESC) ระบุว่าการวัด IMT ไม่ได้แนะนำให้ใช้เป็นเครื่องมือประเมินความเสี่ยงแบบเป็นกิจวัตร เนื่องจากประโยชน์ในการเพิ่มความแม่นยำของการประเมินความเสี่ยงยังมีข้อจำกัด ขณะที่การตรวจพบ carotid plaque อาจมีบทบาทมากกว่าในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะเมื่อการตรวจ coronary artery calcium (CAC) ไม่สามารถทำได้หรือไม่เหมาะสม นั่นเองค่ะ

งานทบทวนล่าสุดยังระบุว่าแนวทาง ESC และ AHA/ACC ไม่ได้แนะนำ CIMT สำหรับการประเมินความเสี่ยงอย่างเป็นระบบในคนทั่วไป เนื่องจากข้อจำกัดด้านมาตรฐานการตรวจ และประโยชน์เพิ่มเติมในการทำนายความเสี่ยงที่ค่อนข้างจำกัดค่ะ

 

ใครบ้างที่อาจพูดคุยกับแพทย์เรื่องการตรวจนี้ ?

ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดหลายด้าน หรือผู้ที่ต้องการประเมินภาวะหลอดเลือดแข็งระยะเริ่มต้น อาจพูดคุยกับแพทย์ว่าการตรวจอัลตราซาวด์หลอดเลือดคอเหมาะสมหรือไม่โดยเฉพาะเมื่อผลตรวจจะช่วยประกอบการตัดสินใจเรื่องการป้องกันโรค

แต่สิ่งสำคัญคือ ไม่ควรตรวจ CIMT แทนการตรวจสุขภาพพื้นฐาน เช่น วัดความดันโลหิต ตรวจระดับไขมันและน้ำตาล ประเมินพฤติกรรมการสูบบุหรี่ น้ำหนักตัว และประวัติสุขภาพ เพราะข้อมูลเหล่านี้ยังเป็นหัวใจสำคัญของการประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดนั่นเองค่ะ

เพราะฉะนั้น จะเห็นได้ว่า CIMT คือการวัดความหนาของผนังหลอดเลือดแดงคอด้วยอัลตราซาวด์ ซึ่งสามารถสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือดและมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดได้  แต่ CIMT ไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัยโรคหัวใจโดยตรง และไม่ควรใช้ผลเพียงค่าเดียวมาตัดสินความเสี่ยง หากต้องการตรวจ ควรให้แพทย์ประเมินปัจจัยเสี่ยงโดยรวม และเลือกการตรวจที่เหมาะสมกับแต่ละคนนะคะ

รู้เร็ว ป้องกันเร็ว แต่ต้องเลือกการตรวจให้เหมาะกับความเสี่ยงของตัวเอง เพราะการดูแลหลอดเลือดที่ดีที่สุด ยังคงเริ่มจากการควบคุมความดัน ไขมัน น้ำตาล งดสูบบุหรี่ ออกกำลังกาย และรับประทานอาหารที่เหมาะสมอย่างสม่ำเสมอนั่นเองค่ะ

 

 

 

 

 

 

ที่มา : Journal of the American Heart Association, Carotid Intima , European Society of Cardiology (ESC), ข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ carotid ultrasound และ IMT ในการประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด