มูลนิธิองค์กรทำดี ออกแถลงการณ์เมื่อ 29 ต.ค. 2569 ประกาศหยุดรับบริจาคทุกช่องทางชั่วคราวและตั้งรักษาการประธาน ระหว่างตรวจสอบเรื่องเงินก่อสร้างอาคาร โดยยังไม่มีผลตรวจสอบจากหน่วยงานรัฐที่ยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ บทความนี้สรุปข่าวแบบเป็นกลาง และอธิบายวิธีตรวจสอบมูลนิธิก่อนบริจาค สัญญาณเตือนที่ควรหยุดโอน และข้อกฎหมายเรื่องการเรียกเงินบริจาคคืน
ไม่ว่าคุณจะเคยบริจาคให้มูลนิธินี้หรือกำลังจะบริจาคให้องค์กรการกุศลใดก็ตาม หลักการเช็กก่อนโอนด้านล่างใช้ได้กับทุกมูลนิธิ และช่วยให้เงินของคุณไปถึงผู้รับจริงโดยไม่ตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพที่ชอบแฝงตัวมากับกระแสข่าว
มูลนิธิองค์กรทำดีเกิดอะไรขึ้น? สรุปข่าวล่าสุด
ข้อมูล ณ 29 ต.ค. 2569 มูลนิธิองค์กรทำดีแถลงให้ประธานยุติบทบาทชั่วคราว ตั้งรองประธานเป็นรักษาการประธาน และหยุดรับบริจาคทุกช่องทางจนกว่าการตรวจสอบเงินก่อสร้างจะแล้วเสร็จ ขณะที่งานช่วยเหลือสังคมยังเดินหน้าต่อตามสถานการณ์ (Daily News, Nation TV, Thai Post)
ที่มาของมูลนิธิองค์กรทำดี
องค์กรทำดีเริ่มจากกลุ่มจิตอาสาที่ ปนัดดา วงศ์ผู้ดี (บุ๋ม) ตั้งขึ้นและเปิดบัญชีรับเงินสนับสนุนในปี 2557 ก่อนจดทะเบียนเป็นมูลนิธิในปี 2565 (Spacebar) ภารกิจที่สาธารณชนรู้จักคือการช่วยผู้ประสบภัยน้ำท่วม การส่งศพกลับให้ญาติ และการส่งเสบียงไปยังพื้นที่ชายแดน (MGR Online)
นอกจากนี้ มูลนิธิมีโครงการก่อสร้างอาคารที่คลอง 8 รังสิต จังหวัดปทุมธานี ซึ่งเริ่มก่อสร้างต้นปี 2568 จำนวน 5 หลัง และอยู่ในสภาพใกล้เสร็จ (MGR Online, Spacebar) โครงการนี้เองที่กลายเป็นจุดตั้งคำถามเรื่องการใช้เงินในเวลาต่อมา
ลำดับเหตุการณ์ 27–29 ต.ค. 2569
- 27 ต.ค. มีเพจตั้งคำถามเรื่องการใช้บัญชีเดิมรับเงินหลังจดทะเบียนเป็นมูลนิธิแล้ว (Spacebar)
- 28 ต.ค. ประธานมูลนิธิไลฟ์ชี้แจง โดยระบุว่างบก่อสร้างอาคารอยู่ที่ราว 50 ล้านบาท (Spacebar) ตัวเลขนี้คืองบก่อสร้างตามคำชี้แจง ไม่ใช่ยอดบริจาครวมหรือยอดความเสียหาย
- 29 ต.ค. มีบุคคลภายนอกออกมาเปิดข้อมูลและสลิปเพิ่มเติม พร้อมกล่าวอ้างหลายประเด็น ซึ่งยังไม่มีหน่วยงานรัฐยืนยัน และฝ่ายมูลนิธิชี้แจงว่าไม่มีการนำเงินไปใช้ส่วนตัว (Spacebar)
แถลงการณ์ของมูลนิธิระบุอะไรบ้าง
แถลงการณ์วันที่ 29 ต.ค. 2569 มีสาระสำคัญ 4 ข้อ ได้แก่ ให้ประธานยุติการทำหน้าที่ชั่วคราว ตั้ง พรพรรณ ภุมรินทร์ รองประธาน เป็นรักษาการประธาน หยุดรับบริจาคทุกช่องทางจนกว่าจะตรวจสอบเรื่องเงินก่อสร้างเสร็จ และให้งานช่วยเหลือสังคมดำเนินต่อตามสถานการณ์ (Daily News, Nation TV, Thai Post)
มูลนิธิยังแจ้งในแถลงการณ์ว่า การจ่ายเงินค่าก่อสร้างเป็นการอนุมัติจ่ายตรงให้ผู้รับเหมา วงเงินจริงอยู่ระหว่างตรวจสอบ และยังรวบรวมเอกสารได้ไม่ครบ (Daily News) ข้อมูลส่วนนี้เป็นคำแถลงของฝ่ายมูลนิธิฝ่ายเดียว ซึ่งยังต้องรอการตรวจสอบต่อไป
หน่วยงานรัฐว่าอย่างไร
ณ วันที่ 29 ต.ค. 2569 ยังไม่มีผลตรวจสอบจากหน่วยงานรัฐที่ยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ ฝั่งสำนักงาน ปปง. โดยรองเลขาธิการและโฆษก อธิบายเพียงหลักการว่า การตรวจเส้นทางการเงินต้องมีเหตุตามขั้นตอนของกฎหมาย ผู้อ่านจึงควรติดตามข้อมูลจากแหล่งทางการ และไม่ส่งต่อข้อกล่าวอ้างที่ยังไม่มีการพิสูจน์
ตรวจสอบมูลนิธิก่อนบริจาคอย่างไร?
ก่อนบริจาคให้ตรวจ 3 อย่างหลัก คือ มูลนิธิจดทะเบียนจริงหรือไม่ บัญชีรับเงินเป็นชื่อนิติบุคคลของมูลนิธิหรือไม่ และมีรายงานการใช้เงินให้ดูหรือไม่ ถ้าข้อใดข้อหนึ่งไม่ผ่าน ควรชะลอการโอนไว้ก่อน
นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์แนะนำให้ผู้บริจาคตรวจชื่อและเลขทะเบียนมูลนิธิกับฐานข้อมูลของหน่วยงานรัฐ คือ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ซึ่งเป็นขั้นแรกที่ทำได้ง่ายที่สุด จากนั้นจึงไล่เช็กตามขั้นตอนต่อไปนี้
- ตรวจชื่อและเลขทะเบียนมูลนิธิ ให้ตรงกับทะเบียนของกรมการปกครอง ชื่อต้องสะกดตรงกันทุกตัวอักษร เพราะมิจฉาชีพมักตั้งชื่อคล้ายมูลนิธิดัง
- โอนเข้าบัญชีที่เป็นชื่อนิติบุคคลมูลนิธิเท่านั้น ไม่โอนเข้าบัญชีส่วนตัวของบุคคลใด แม้จะอ้างว่าเป็นผู้ก่อตั้งหรือเจ้าหน้าที่
- ตรวจเลขบัญชีจากเพจหรือเว็บไซต์ทางการของมูลนิธิเอง ไม่ใช่จากข้อความที่ส่งต่อกันในแชตหรือโพสต์ที่ถูกแชร์มา
- ขอดูงบการเงินหรือรายงานการใช้เงิน มูลนิธิที่โปร่งใสควรเปิดเผยได้ว่ารับเงินเท่าไร และใช้ไปกับโครงการใด
- ตรวจสถานะในระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร หากต้องการใช้สิทธิลดหย่อนภาษีจากเงินที่บริจาค
บทเรียนจากกรณีที่ ThaiPBS รายงานเมื่อ 18 ก.พ. 2569 ว่ามีมิจฉาชีพแอบอ้างชื่อ “องค์กรทำดี” ไปหลอกรับเงิน (ThaiPBS) แสดงให้เห็นว่ายิ่งมูลนิธิมีชื่อเสียงมาก ก็ยิ่งถูกนำชื่อไปแอบอ้างได้ง่าย การตรวจเลขบัญชีจากช่องทางทางการจึงสำคัญที่สุด
สัญญาณเตือนก่อนบริจาคมีอะไรบ้าง?
สัญญาณเตือนที่ชัดที่สุดคือการขอให้โอนเข้าบัญชีส่วนตัว การเร่งเร้าให้รีบโอน และการไม่มีเลขทะเบียนหรือรายงานการเงินให้ตรวจสอบ หากเจอสัญญาณเหล่านี้ให้หยุดและตรวจซ้ำก่อนเสมอ
ตารางด้านล่างเปรียบเทียบลักษณะของมูลนิธิที่ตรวจสอบได้ กับสัญญาณเตือนที่ควรระวัง ใช้เป็นเช็กลิสต์ฉบับย่อได้ทุกครั้งก่อนกดโอน
| ประเด็น | มูลนิธิที่ตรวจสอบได้ | สัญญาณเตือน |
|---|---|---|
| การจดทะเบียน | มีชื่อและเลขทะเบียนตรงกับฐานข้อมูลกรมการปกครอง | ไม่บอกเลขทะเบียน หรือชื่อคล้ายมูลนิธิดังแต่สะกดต่าง |
| บัญชีรับเงิน | บัญชีชื่อนิติบุคคลมูลนิธิ | บัญชีชื่อบุคคลธรรมดา หรือเปลี่ยนเลขบัญชีบ่อย |
| แหล่งที่มาของเลขบัญชี | ประกาศบนเพจหรือเว็บไซต์ทางการ | ส่งมาทางแชต ข้อความต่อ หรือโพสต์ที่ถูกแชร์ |
| ความโปร่งใส | เปิดเผยงบการเงินหรือรายงานการใช้เงิน | ไม่มีรายงาน หรือตอบไม่ได้ว่าเงินไปใช้กับอะไร |
| ลดหย่อนภาษี | ตรวจสถานะในระบบ e-Donation ได้ | อ้างว่าลดหย่อนได้แต่ไม่มีข้อมูลยืนยัน |
| วิธีขอรับบริจาค | ให้ข้อมูลครบและให้เวลาตัดสินใจ | เร่งให้รีบโอนทันที ใช้เรื่องสะเทือนใจกดดัน |
อีกข้อที่ควรรู้คือ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 110 มูลนิธิต้องไม่มุ่งประโยชน์ส่วนตัว ผู้บริจาคจึงควรโอนเข้าบัญชีชื่อนิติบุคคลมูลนิธิตามเช็กลิสต์ข้างต้นเสมอ
บริจาคผ่าน e-Donation ลดหย่อนภาษีได้เท่าไร?
การบริจาคเป็นเงินผ่านระบบ e-Donation ของกรมสรรพากรใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้ โดยปกติหักได้ 1 เท่าของยอดบริจาค และหน่วยรับบริจาคที่คณะรัฐมนตรีกำหนดหักได้ 2 เท่า ระบบจะส่งข้อมูลให้กรมสรรพากรอัตโนมัติ ไม่ต้องเก็บใบเสร็จเอง
สิทธิหัก 2 เท่าเป็นไปตามพระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 663 พ.ศ. 2561 ทั้งนี้เมื่อรวมกับเงินบริจาคเพื่อการศึกษาแล้ว ต้องไม่เกินร้อยละ 10 ของเงินได้พึงประเมินหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
ข้อดีอีกข้อของ e-Donation คือ เป็นหลักฐานการบริจาคที่ตรวจย้อนหลังได้ ผู้บริจาคจึงควรตรวจสถานะหน่วยรับบริจาคในระบบด้วยตัวเองก่อนโอนทุกครั้ง แทนการเชื่อคำบอกเล่าว่าลดหย่อนได้
บริจาคไปแล้วเรียกเงินคืนได้ไหม?
โดยหลักทั่วไป การบริจาคเป็นการให้โดยเสน่หา จึงเรียกเงินคืนไม่ได้ เว้นแต่ผู้รับนำเงินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ตอนขอรับบริจาค ซึ่งเป็นความเห็นของนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (The Standard)
ในทางปฏิบัติ การจะอ้างเรื่องใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ได้ ต้องมีข้อเท็จจริงและหลักฐานรองรับ ไม่ใช่เพียงข่าวลือหรือข้อกล่าวอ้างในโซเชียล ผู้บริจาคจึงควรเก็บหลักฐานไว้ให้ครบตั้งแต่วันแรก
หลักฐานที่ควรเก็บทุกครั้งที่บริจาค
- สลิปการโอนเงินที่มีชื่อบัญชีผู้รับและวันเวลา
- ภาพหน้าจอประกาศขอรับบริจาคที่ระบุวัตถุประสงค์ของโครงการ
- ภาพหน้าจอเพจหรือเว็บไซต์ทางการที่แสดงเลขบัญชี
- ข้อมูลการบริจาคในระบบ e-Donation (ถ้ามี)
ถ้าโดนแอบอ้างชื่อมูลนิธิหลอกโอนเงิน ทำอย่างไร
หากพบว่าโอนเงินให้บัญชีที่แอบอ้างชื่อมูลนิธิ ให้เก็บสลิปและภาพหน้าจอแชตหรือโพสต์ไว้ทั้งหมด แล้วแจ้งความกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ หรือแจ้งสายด่วน 1441 ของศูนย์ AOC 1441 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ควรแจ้งโดยเร็ว
คำถามที่พบบ่อย
มูลนิธิองค์กรทำดียังรับบริจาคอยู่ไหม?
ตามแถลงการณ์วันที่ 29 ต.ค. 2569 มูลนิธิหยุดรับบริจาคทุกช่องทางจนกว่าการตรวจสอบเรื่องเงินก่อสร้างจะเสร็จ ระหว่างนี้หากพบข้อความชวนโอนเงินในชื่อมูลนิธิ ควรสงสัยไว้ก่อนและตรวจกับช่องทางทางการของมูลนิธิ
มีหน่วยงานรัฐยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์หรือไม่?
ข้อมูล ณ 29 ต.ค. 2569 ยังไม่มีผลตรวจสอบจากหน่วยงานรัฐที่ยืนยันว่ามีการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ ฝ่ายมูลนิธิชี้แจงว่าไม่มีการนำเงินไปใช้ส่วนตัว และ ปปง. อธิบายเพียงหลักการว่าการตรวจเส้นทางเงินต้องมีเหตุตามขั้นตอนกฎหมาย
ตรวจสอบว่ามูลนิธิจดทะเบียนจริงได้ที่ไหน?
ตรวจชื่อและเลขทะเบียนมูลนิธิได้กับฐานข้อมูลของกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ควรเทียบชื่อให้ตรงทุกตัวอักษร และตรวจว่าบัญชีรับเงินเป็นชื่อนิติบุคคลของมูลนิธินั้นจริง
บริจาคเงินไปแล้วเรียกคืนได้ไหม?
โดยหลักทั่วไปการบริจาคเป็นการให้โดยเสน่หา จึงเรียกคืนไม่ได้ เว้นแต่ผู้รับนำเงินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ ผู้บริจาคควรเก็บสลิปและประกาศขอรับบริจาคไว้เป็นหลักฐานเสมอ
บริจาคให้มูลนิธิลดหย่อนภาษีได้ไหม?
ได้ หากบริจาคเป็นเงินผ่านระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร โดยปกติหักได้ 1 เท่า และหน่วยรับบริจาคที่คณะรัฐมนตรีกำหนดหักได้ 2 เท่า รวมกับเงินบริจาคเพื่อการศึกษาแล้วไม่เกินร้อยละ 10 ของเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
ถ้าโดนแอบอ้างชื่อมูลนิธิหลอกโอนเงินควรทำอย่างไร?
ให้เก็บสลิปและภาพหน้าจอทั้งหมดไว้เป็นหลักฐาน แล้วแจ้งความกับตำรวจ หรือแจ้งสายด่วน 1441 ของศูนย์ AOC 1441 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ควรแจ้งโดยเร็ว