ถ้าได้ธนบัตรที่ดูแปลกตามา วิธีเช็กเบื้องต้นที่ทำเองได้ทันทีคือหลัก “สัมผัส ยกส่อง พลิกเอียง” ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แนะนำ ถ้ายังสงสัยอยู่ ห้ามนำไปใช้ต่อ ให้ส่งธนาคารพาณิชย์ แจ้งตำรวจ หรือโทรแจ้ง ธปท. ที่ 0 2356 7987 บทความนี้สรุปทั้งข่าว SCB ที่เป็นกระแสอยู่ตอนนี้ วิธีตรวจธนบัตรแบบ 17 และขั้นตอนเมื่อสงสัยว่าเงินที่ได้มาจากตู้ ATM ไม่ใช่ของจริง (ข้อมูล ณ 15 ต.ค. 2569)
ข่าว SCB กับธนบัตรต้องสงสัยจากตู้ ATM เกิดอะไรขึ้น
มีโพสต์ในโซเชียลว่าลูกค้ารายหนึ่งใช้ธนบัตรที่ถูกสงสัยว่าปลอม และบอกว่าได้มาจากตู้ ATM ของ SCB ต่อมา SCB ตรวจสอบแล้วชี้แจงว่าธนบัตรทั้ง 3 ฉบับ “เป็นธนบัตรจริง ไม่ใช่ธนบัตรปลอม”
รายละเอียดที่เปิดเผยออกมามีไม่มาก ข่าวไม่ได้ระบุชื่อลูกค้าและไม่ได้ระบุว่าเป็นตู้ ATM ที่ไหน สิ่งที่รู้คือลูกค้าถอนเงินเมื่อ 14 ก.ย. 2569 แล้วนำไปใช้เมื่อ 12 ต.ค. 2569 ส่วนวันที่ SCB ออกมาชี้แจง สองแหล่งข่าวรายงานไม่ตรงกัน จึงขอระบุว่าเป็นช่วง 13-14 ต.ค. 2569
SCB ตรวจสอบอย่างไร
ตามที่ SCB ชี้แจง ธนาคารติดต่อลูกค้าและตรวจธนบัตรต่อหน้าลูกค้าที่ร่วมสังเกตการณ์ โดยใช้ทั้งการสัมผัสและเครื่องตรวจธนบัตร ผลคือธนบัตรทั้ง 3 ฉบับเป็นของจริง นอกจากนี้ SCB ยังระบุว่าธนบัตรทั้ง 3 ฉบับ “ไม่ใช่รุ่นเดียวกับที่บรรจุในเครื่อง ATM” และยืนยันว่าธนาคารตรวจธนบัตรทุกฉบับก่อนนำเข้าตู้
ควรอ่านข่าวนี้อย่างไร
ข้อมูลทั้งหมดเป็นคำชี้แจงของฝ่ายธนาคารฝ่ายเดียว ยังไม่มีข้อมูลจากฝั่งลูกค้าหรือหน่วยงานอื่นมาประกอบ จึงไม่ควรสรุปว่าฝ่ายใดถูกหรือผิด และจนถึงตอนนี้ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าตู้ ATM ในไทยจ่ายธนบัตรปลอมออกมา ประโยชน์ที่เราได้จากข่าวนี้คือเป็นโอกาสทบทวนวิธีตรวจธนบัตรด้วยตัวเอง และรู้ว่าถ้าเจอเหตุการณ์คล้ายกันควรทำอะไรต่อ
วิธีตรวจธนบัตรจริงด้วยตัวเอง: สัมผัส ยกส่อง พลิกเอียง
ธนบัตรจริงตรวจได้ด้วยมือและตาเปล่าตามหลัก “สัมผัส ยกส่อง พลิกเอียง” ของ ธปท. ไม่ต้องมีอุปกรณ์อะไร ถ้าทำครบทั้งสามขั้นแล้วยังมีจุดที่ดูผิดปกติ ให้ถือว่าเป็นธนบัตรต้องสงสัยไว้ก่อน
ธนบัตรที่ใช้กันอยู่ทุกวันนี้เป็นธนบัตรแบบ 17 ซึ่งออกใช้ชนิดราคา 20, 50 และ 100 บาท เมื่อ 6 เม.ย. 2561 และชนิดราคา 500 กับ 1,000 บาท เมื่อ 28 ก.ค. 2561 ส่วนธนบัตรแบบก่อนหน้ายังใช้ได้ ถ้าได้ธนบัตรหน้าตาต่างจากแบบ 17 มา ไม่ได้แปลว่าเป็นของปลอมเสมอไป
แหล่งข้อมูลต่าง ๆ นับจำนวนจุดสังเกตไว้ไม่เท่ากัน จึงไม่ต้องจำว่ามีกี่จุด จำแค่สามขั้นตอนหลักให้ขึ้นใจ แล้วเปิดดูภาพประกอบอย่างเป็นทางการที่หน้าเว็บ ธปท. (bot.or.th) ประกอบด้วยจะดีที่สุด
ขั้นที่ 1 สัมผัส
ใช้ปลายนิ้วลูบตรงตัวเลขราคาและคำว่า “รัฐบาลไทย” ธนบัตรจริงจะมีลายเส้นนูนที่รู้สึกได้ นอกจากนี้ยังมีลายนูนที่ทำไว้ให้ผู้บกพร่องทางสายตาใช้แยกชนิดราคาด้วย ถ้าลูบแล้วผิวเรียบลื่นไปทั้งใบ ให้ตรวจขั้นต่อไปให้ละเอียดขึ้น
ขั้นที่ 2 ยกส่อง
ยกธนบัตรขึ้นส่องกับแสง ธนบัตรจริงจะเห็นลายน้ำและตัวเลขราคาโปร่งแสงชัดเจน และภาพที่พิมพ์ด้านหน้ากับด้านหลังจะซ้อนกันได้สนิทพอดี ขั้นนี้ทำได้ทุกที่ที่มีแสง
ขั้นที่ 3 พลิกเอียง
เอียงธนบัตรไปมาหลาย ๆ มุม แถบสีบนธนบัตรจริงจะเปลี่ยนสีตามมุมมอง ธนบัตร 100 บาทมีภาพเคลื่อนไหวและข้อความบอกราคาที่อ่านได้ รวมถึงลายดอกประดิษฐ์ที่เป็นประกายเมื่อพลิก และถ้าเอียงเข้าหาแสงจะเห็นตัวเลขแฝงที่ซ่อนอยู่ในลายประดิษฐ์ด้วย
ตารางสรุปจุดสังเกตธนบัตรแบบ 17
| จุดสังเกต | ทำอย่างไร | ธนบัตรจริงเป็นอย่างไร |
|---|---|---|
| ลายเส้นนูน | ใช้นิ้วลูบตัวเลขราคาและคำว่า “รัฐบาลไทย” | รู้สึกถึงลายเส้นนูนได้ชัด |
| ลายนูนสำหรับผู้บกพร่องทางสายตา | ลูบตรงตำแหน่งลายนูน | มีลายนูนที่สัมผัสได้ ใช้แยกชนิดราคา |
| ลายน้ำและตัวเลขโปร่งแสง | ยกส่องกับแสง | เห็นลายน้ำและตัวเลขราคาโปร่งแสงชัด |
| ภาพซ้อนหน้า-หลัง | ยกส่องกับแสง | ภาพด้านหน้าและด้านหลังซ้อนกันสนิท |
| แถบสีเปลี่ยนสี | พลิกเอียงหลายมุม | สีเปลี่ยนไปตามมุมมอง |
| ภาพเคลื่อนไหว (100 บาท) | พลิกเอียงช้า ๆ | เห็นภาพเคลื่อนไหวและอ่านข้อความราคาได้ |
| ลายดอกประดิษฐ์ (100 บาท) | พลิกธนบัตร | เป็นประกายเมื่อพลิก |
| ตัวเลขแฝง | เอียงเข้าหาแสง | เห็นตัวเลขแฝงในลายประดิษฐ์ |
| การเรืองแสง | ส่องด้วยแสง UV | เส้นใยเรืองแสงสีเหลือง แดง น้ำเงิน และตัวเลขราคา/หมวดเลขหมายเรืองแสง |
ข้อควรรู้อีกเรื่องคือ ธนบัตรที่โดนสารเคมีจนเสียหายอาจดูเหมือนของปลอม ทั้งที่ความจริงเป็นธนบัตรจริง ดังนั้นการตรวจด้วยตาเป็นแค่ด่านแรก ถ้าไม่แน่ใจ ควรให้ธนาคารหรือหน่วยงานที่มีเครื่องมือตรวจซ้ำอีกที
ได้ธนบัตรต้องสงสัยจากตู้ ATM ต้องทำอย่างไร
อย่างแรกคืออย่านำธนบัตรใบนั้นไปใช้ต่อ เพราะการนำธนบัตรปลอมออกใช้มีความผิดตามกฎหมาย จากนั้นเก็บหลักฐานให้ครบ แล้วติดต่อธนาคารเจ้าของตู้ หรือใช้ช่องทางที่ ธปท. แนะนำ
ลำดับต่อไปนี้เรียบเรียงจากแนวทางของ ธปท. รวมกับแนวปฏิบัติทั่วไปเมื่อสงสัยว่าธนบัตรมาจากตู้ ATM
- หยุดใช้ทันที แยกธนบัตรใบที่สงสัยออกจากเงินอื่น อย่าส่งต่อให้คนอื่นหรือพยายามใช้ให้หมดไป
- เก็บหลักฐาน ได้แก่ สลิปถอนเงิน วันและเวลาที่ถอน ตำแหน่งตู้ ATM และถ่ายภาพธนบัตรทั้งด้านหน้าและด้านหลัง
- ตรวจเบื้องต้นด้วยหลัก สัมผัส ยกส่อง พลิกเอียง แล้วจดว่าจุดไหนดูผิดปกติ
- ติดต่อธนาคารเจ้าของตู้ ATM เพื่อแจ้งและขอให้ตรวจสอบ (เป็นแนวปฏิบัติทั่วไป ขั้นตอนของแต่ละธนาคารอาจต่างกัน)
- ถ้ายังสงสัยอยู่ เลือกช่องทางใดช่องทางหนึ่งตามตารางด้านล่าง
ถ้าอยากรู้ว่าธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งให้บริการอะไรบ้าง และควรติดต่อช่องทางไหน อ่านเพิ่มได้ที่บทความ ธนาคารคืออะไร มีกี่ประเภท ให้บริการอะไรบ้าง
ช่องทางแจ้งเมื่อสงสัยธนบัตรปลอม
| ช่องทาง | ทำอย่างไร | สิ่งที่ควรเตรียม |
|---|---|---|
| ธนาคารพาณิชย์ | เขียนคำว่า “ปลอม” บนธนบัตร แล้วส่งให้ธนาคาร | ธนบัตรที่สงสัย และหลักฐานการได้รับ (เช่น สลิป ATM) |
| ตำรวจ | นำธนบัตรไปส่งที่สถานีตำรวจ | ข้อมูลว่าได้มาอย่างไร จากใคร ที่ไหน |
| ธปท. | โทรแจ้งที่ 0 2356 7987 | รายละเอียดธนบัตรและที่มา |
ใครที่รู้เบาะแสแหล่งผลิตหรือแหล่งจำหน่ายธนบัตรปลอม แล้วข้อมูลนั้นนำไปสู่การจับกุม อาจได้รับสินบนนำจับตามระเบียบกระทรวงการคลัง ส่วนเรื่องการชดเชยหรือการเปลี่ยนเงินคืน ตอนนี้ยังไม่พบข้อมูลที่ยืนยันหลักเกณฑ์ชัดเจน จึงไม่ควรคาดหวังล่วงหน้าว่าจะได้เงินคืน ให้สอบถามธนาคารโดยตรงจะดีกว่า (ข้อมูล ณ 15 ต.ค. 2569)
สถานการณ์ที่ควรตรวจธนบัตรให้ดีเป็นพิเศษ
ธนบัตรที่ผิดปกติรับมาโดยไม่รู้ตัวได้ง่ายขึ้นเมื่อเราไม่มีเวลาตรวจ เช่น ตอนรีบ ตอนอยู่ในที่แสงน้อย หรือตอนทอนเงิน วิธีป้องกันที่ได้ผลที่สุดคือตรวจก่อนรับทุกครั้งตามที่ ธปท. แนะนำ ไม่ว่าใบนั้นจะราคาเท่าไร
จังหวะที่ควรตรวจให้ละเอียดขึ้น
- ตอนรีบหรือคนเยอะ เช่น ร้านค้าช่วงชั่วโมงเร่งด่วน ตลาดนัด หรือหน้างานอีเวนต์ ซึ่งอาจไม่มีเวลาดูธนบัตรทีละใบ
- ที่แสงน้อย เช่น ร้านกลางคืนหรือแผงลอยไฟสลัว ทำให้ยกส่องหรือดูแถบสีเปลี่ยนสีได้ยาก
- ตอนรับหรือทอนเงิน โดยเฉพาะเมื่อมีธนบัตรหลายใบสลับกันไปมา ควรนับและตรวจทีละใบ
- การรับเงินสดตอนซื้อขายของออนไลน์แบบนัดรับ โดยเฉพาะของราคาสูง ควรนับและตรวจทีละใบต่อหน้า
นิสัยง่าย ๆ ที่ช่วยป้องกัน
ตรวจธนบัตรต่อหน้าอีกฝ่ายทุกครั้ง ไม่ต้องเกรงใจ ถ้าเป็นเงินก้อนใหญ่ ให้นัดเจอในที่ที่มีแสงสว่างพอ หรือเลือกโอนผ่านแอปธนาคาร/QR พร้อมเพย์แทนเงินสด ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงเรื่องธนบัตรได้ตรง ๆ แต่ต้องตรวจยอดเงินเข้าในแอปจริงทุกครั้ง อย่าดูแค่ภาพสลิป และอย่ากดลิงก์แปลก ๆ ที่ส่งมาทางข้อความ อ่านเรื่องการรู้ทันข้อความหลอกลวงเพิ่มได้ที่ SMS ปลอมระบาด อัปเดตซิมอาจเป็นกับดัก
คนที่ต้องพกเงินสดเดินทางหรือแลกเงินบ่อย ๆ ก็ควรรู้จักทางเลือกการจ่ายเงินแบบอื่นด้วย ลองดูบทความ เที่ยวต่างประเทศ แลกเงินหรือใช้จ่ายวิธีไหนดี ประกอบการตัดสินใจ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับธนบัตร
SCB ยืนยันว่าธนบัตรในข่าวเป็นของปลอมหรือไม่
ไม่ใช่ ตามที่ SCB ชี้แจง ธนบัตรทั้ง 3 ฉบับในข่าวเป็นธนบัตรจริง ไม่ใช่ธนบัตรปลอม SCB ระบุด้วยว่าธนบัตรเหล่านี้ไม่ใช่รุ่นเดียวกับที่บรรจุในเครื่อง ATM ข้อมูลนี้เป็นคำชี้แจงของฝ่ายธนาคารฝ่ายเดียว
วิธีตรวจธนบัตรจริงแบบง่ายที่สุดคืออะไร
ใช้หลัก “สัมผัส ยกส่อง พลิกเอียง” ของ ธปท. คือลูบหาลายเส้นนูน ยกส่องดูลายน้ำและภาพซ้อนหน้า-หลัง แล้วพลิกดูแถบสีที่เปลี่ยนสีตามมุม เปิดดูภาพประกอบที่เว็บ bot.or.th เพิ่มได้
ถ้าได้ธนบัตรต้องสงสัยจากตู้ ATM ต้องทำอย่างไร
ห้ามนำไปใช้ต่อ เพราะมีความผิดตามกฎหมาย ให้เก็บสลิป เวลา ตำแหน่งตู้ และถ่ายภาพธนบัตรไว้ แล้วติดต่อธนาคารเจ้าของตู้ หรือแจ้งตำรวจ หรือโทรแจ้ง ธปท. ที่ 0 2356 7987
ธนบัตรแบบเก่าที่ไม่ใช่แบบ 17 ยังใช้ได้ไหม
ใช้ได้ ธนบัตรแบบก่อนหน้ายังใช้ได้ตามกฎหมาย ธนบัตรแบบ 17 ชนิดราคา 20, 50 และ 100 บาท ออกใช้เมื่อ 6 เม.ย. 2561 ส่วน 500 และ 1,000 บาท ออกใช้เมื่อ 28 ก.ค. 2561
ธนบัตรที่ดูผิดปกติแปลว่าปลอมเสมอหรือไม่
ไม่เสมอไป ธนบัตรที่เสียหายจากสารเคมีอาจดูเหมือนของปลอมแต่เป็นของจริง ถ้าไม่แน่ใจ ควรให้ธนาคารหรือหน่วยงานที่มีเครื่องตรวจตรวจซ้ำ
แจ้งเบาะแสแหล่งผลิตธนบัตรปลอมได้รางวัลไหม
ผู้ที่แจ้งเบาะแสแหล่งผลิตหรือจำหน่ายธนบัตรปลอมจนนำไปสู่การจับกุม อาจได้รับสินบนนำจับตามระเบียบกระทรวงการคลัง