แผ่นดินไหวปานามาครั้งนี้เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 9 ตุลาคม 2569 ก่อนเวลา 15:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น วัดขนาดได้ประมาณ ขนาด 7.6–7.7 ศูนย์กลางอยู่ตอนกลาง-ใต้ของประเทศ ลึกเพียงราว 10-12 กิโลเมตร ทำให้อาคารหลายแห่งสั่นไหวและพังถล่มบางส่วน แต่ข้อมูล ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569 ยังไม่มีรายงานผู้บาดเจ็บหรือเสียชีวิต และระบบเตือนภัยของสหรัฐฯ ยืนยันแล้วว่าไม่มีภัยคุกคามจากสึนามิ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นที่ประเทศปานามาในทวีปอเมริกากลาง ไม่ใช่ในประเทศไทย
บทความนี้สรุปทุกอย่างที่ควรรู้ ตั้งแต่ข้อเท็จจริงของเหตุการณ์ ความเสียหายล่าสุด สถานะคำเตือนสึนามิ ผลต่อคนไทย ไปจนถึงคู่มือเอาตัวรอดจากแผ่นดินไหวที่นำไปใช้ได้จริงไม่ว่าจะอยู่ประเทศไหน โดยตัวเลขทั้งหมดอ้างอิงจาก Thai PBS, Investing.com และ LINE TODAY ซึ่งเป็นข้อมูลช่วงต้นหลังเกิดเหตุและอาจมีการปรับปรุงภายหลัง
แผ่นดินไหวปานามาเกิดที่ไหน เมื่อไร ลึกแค่ไหน
แผ่นดินไหวเกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 9 ตุลาคม 2569 ก่อนเวลา 15:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น ศูนย์กลางอยู่ห่างจากชุมชนปิตาโลซา อาร์ริบา ทางตอนกลาง-ใต้ของปานามาประมาณ 10 กิโลเมตร ที่ความลึกราว 10-12 กิโลเมตร ซึ่งถือว่าตื้นมาก แรงสั่นจึงส่งขึ้นถึงผิวดินได้ชัดเจน
แรงสั่นสะเทือนรับรู้ได้ชัดทั้งในกรุงปานามาซิตี้ เมืองหลวงของปานามา และกรุงซานโฮเซ เมืองหลวงของคอสตาริกาซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้าน สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ (USGS) ประเมินว่าประชาชนราว 4.6 ล้านคนรับรู้แรงสั่นสะเทือนในระดับปานกลางถึงรุนแรง (ข้อมูล ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569 ตัวเลขประเมินอาจเปลี่ยนแปลงได้)
ส่วนตัวเลขขนาดนั้นยังมีความต่างกันเล็กน้อยระหว่างแหล่งข่าว Thai PBS และ LINE TODAY รายงานที่ 7.7 ขณะที่ Investing.com รายงานที่ 7.6 โดยอ้างอิง USGS ซึ่งวัดเบื้องต้นไว้ที่ 8.0 ก่อนปรับลดลง การปรับตัวเลขแบบนี้เป็นเรื่องปกติของการวัดแผ่นดินไหวช่วงชั่วโมงแรก เพราะหน่วยงานจะนำข้อมูลจากสถานีตรวจวัดเพิ่มเติมมาคำนวณใหม่เรื่อยๆ
| หัวข้อ | ข้อมูลล่าสุด (ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569) |
|---|---|
| วันเวลาเกิดเหตุ | ศุกร์ 9 ต.ค. 2569 ก่อน 15:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น |
| ขนาด | 7.6–7.7 (USGS วัดเบื้องต้น 8.0 ก่อนปรับลด) |
| ศูนย์กลาง | ห่างชุมชนปิตาโลซา อาร์ริบา ตอนกลาง-ใต้ของปานามา ราว 10 กม. |
| ความลึก | ประมาณ 10-12 กม. |
| พื้นที่รับรู้แรงสั่น | กรุงปานามาซิตี้ และกรุงซานโฮเซ (คอสตาริกา) |
| ผู้รับรู้แรงสั่นปานกลาง-รุนแรง | ราว 4.6 ล้านคน (ประเมินโดย USGS) |
| อาฟเตอร์ช็อก | ไม่ต่ำกว่า 45 ครั้ง สูงสุดขนาด 5.8 |
| ผู้บาดเจ็บ/เสียชีวิต | ยังไม่มีรายงาน |
| สึนามิ | เคยมีประกาศเตือน ต่อมายืนยันว่าไม่มีภัยคุกคาม |
ขนาด 7.7 รุนแรงแค่ไหนเมื่อเทียบกับแผ่นดินไหวขนาดอื่น
ขนาด 7 ขึ้นไปจัดเป็นแผ่นดินไหวรุนแรงมากที่ทำให้อาคารเสียหายได้เป็นวงกว้าง มาตราแมกนิจูดเป็นสเกลลอการิทึม ทุกครั้งที่ขนาดเพิ่มขึ้น 1 หน่วย พลังงานที่ปลดปล่อยจะเพิ่มขึ้นราว 32 เท่า ตัวเลขที่ดูต่างกันนิดเดียวจึงต่างกันมากในโลกจริง
- ขนาดต่ำกว่า 4: คนส่วนใหญ่แทบไม่รู้สึก หรือรู้สึกเบาๆ
- ขนาด 5-6: รู้สึกได้ชัด ของในบ้านหล่น อาคารเก่าหรือสร้างไม่ได้มาตรฐานอาจร้าว
- ขนาด 7-7.9: รุนแรงมาก อาคารพังได้ในวงกว้าง โดยเฉพาะเมื่อศูนย์กลางตื้นแบบครั้งนี้
- ขนาด 8 ขึ้นไป: รุนแรงมหาศาล ส่งผลได้ไกลหลายร้อยกิโลเมตร และหากเกิดใต้ทะเลมีโอกาสก่อสึนามิสูง
นอกจากขนาดแล้ว ความลึกก็สำคัญไม่แพ้กัน แผ่นดินไหวที่ลึกเพียงราว 10 กิโลเมตรอย่างครั้งนี้ แรงสั่นแทบไม่ถูกลดทอนก่อนถึงผิวดิน จึงอธิบายได้ว่าทำไมอาคารในหลายเมืองจึงได้รับความเสียหาย หากอยากเข้าใจพื้นฐานเรื่องนี้ให้ลึกขึ้น อ่านเพิ่มได้ที่ แผ่นดินไหว: ความรู้และความสำคัญที่คุณควรเข้าใจ
ทำไมปานามาจึงเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงได้
ปานามาตั้งอยู่บนคอคอดแคบที่เชื่อมอเมริกาเหนือกับอเมริกาใต้ ซึ่งเป็นจุดที่แผ่นเปลือกโลกหลายแผ่นเคลื่อนที่มาชนและเสียดสีกัน พลังงานที่สะสมตามรอยต่อเหล่านี้จึงปลดปล่อยออกมาเป็นแผ่นดินไหวได้เป็นระยะ แม้ปานามาจะไม่ค่อยเป็นข่าวแผ่นดินไหวบ่อยเท่าญี่ปุ่นหรืออินโดนีเซียก็ตาม
ชายฝั่งแปซิฟิกของอเมริกากลางเป็นส่วนหนึ่งของ Ring of Fire หรือวงแหวนแห่งไฟ แนวรอยต่อแผ่นเปลือกโลกรูปเกือกม้ารอบมหาสมุทรแปซิฟิกที่เป็นแหล่งกำเนิดแผ่นดินไหวและภูเขาไฟส่วนใหญ่ของโลก บริเวณใต้และตะวันตกของปานามามีแผ่นเปลือกโลกใต้มหาสมุทรแปซิฟิกเคลื่อนเข้าหาแผ่นดิน ส่วนด้านเหนือติดกับแผ่นแคริบเบียน ทำให้ทั้งประเทศอยู่ในเขตที่มีแรงเค้นทางธรณีวิทยาตลอดเวลา
ความแตกต่างกับญี่ปุ่นหรืออินโดนีเซียคือรูปแบบและความถี่ ประเทศเหล่านั้นอยู่บนแนวมุดตัวขนาดใหญ่ที่เกิดแผ่นดินไหวแรงๆ ถี่กว่า และมีระบบเตือนภัยกับมาตรฐานอาคารที่ออกแบบมาเพื่อรับมือโดยเฉพาะ ขณะที่ปานามามีแผ่นดินไหวขนาดเล็กถึงกลางเป็นประจำ แต่ครั้งใหญ่ระดับนี้ไม่ได้เกิดบ่อย คนทั่วไปจึงอาจไม่ทันนึกถึง ใครสนใจเปรียบเทียบกับประเทศที่เจอแผ่นดินไหวถี่ อ่านต่อได้ที่ แผ่นดินไหวญี่ปุ่น ทำไมบ่อย + เที่ยวเจอต้องทำยังไง
ความเสียหายล่าสุดและผลกระทบต่อคนไทยในปานามา
ข้อมูล ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569 ความเสียหายหลักเป็นด้านอาคารและสิ่งปลูกสร้าง ไฮไลต์ที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือยอดหอระฆังโบราณอายุ 440 ปีของอาสนวิหารนักบุญจอห์นเดอะแบปทิสต์ที่พังถล่มลงมา ทั้งนี้ทั้ง 3 แหล่งข่าวยืนยันตรงกันว่ายังไม่มีรายงานผู้บาดเจ็บหรือเสียชีวิต
รายละเอียดความเสียหายที่มีการรายงานแล้วมีดังนี้
- อาคารหลายแห่งในกรุงปานามาซิตี้สั่นไหว ผู้คนจำนวนมากอพยพออกมายืนตามถนน (Thai PBS)
- ยอดหอระฆังของอาสนวิหารนักบุญจอห์นเดอะแบปทิสต์ อายุ 440 ปี พังถล่ม (Thai PBS และ LINE TODAY)
- อาคารพังถล่มในเมืองเปโนโนเมและโซนา โดยมีโรงแรมได้รับความเสียหายหนัก (LINE TODAY)
- Investing.com ระบุว่า ณ เวลาเผยแพร่ยังไม่มีรายงานความเสียหายเพิ่มเติมที่ยืนยันชัดเจน
หลังเหตุการณ์หลักยังตรวจพบอาฟเตอร์ช็อกไม่ต่ำกว่า 45 ครั้ง รุนแรงสูงสุดถึงขนาด 5.8 (ข้อมูลจาก Thai PBS ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569 เวลา 07:21 น. จำนวนครั้งอาจเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง) อาฟเตอร์ช็อกขนาดนี้อันตรายกับอาคารที่ร้าวอยู่แล้ว ทางการท้องถิ่นจึงมักแนะนำให้หลีกเลี่ยงการกลับเข้าอาคารที่เสียหายจนกว่าจะได้รับการตรวจสอบ
คนไทยในปานามาได้รับผลกระทบหรือไม่
แหล่งข่าวที่อ้างอิง (Thai PBS, Investing.com, LINE TODAY) ไม่ได้กล่าวถึงผลกระทบต่อคนไทยหรือนักท่องเที่ยวไทยในปานามา ผู้ที่มีญาติหรือคนรู้จักอยู่ในปานามาควรติดต่อสอบถามความปลอดภัยโดยตรง และติดตามช่องทางทางการของกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ เพื่อตรวจสอบสถานเอกอัครราชทูตไทยที่ดูแลพื้นที่และช่องทางติดต่อฉุกเฉินล่าสุด
มีคำเตือนสึนามิไหม กระทบเอเชียหรือไทยหรือเปล่า
มีการประกาศเตือนภัยสึนามิในช่วงแรก แต่ท้ายที่สุดระบบเตือนภัยสึนามิของสหรัฐฯ ยืนยันว่าไม่มีภัยคุกคามจากสึนามิ และไม่มีรายงานว่าประกาศเตือนครอบคลุมทวีปเอเชียหรือประเทศไทย คนไทยในประเทศไทยจึงไม่ต้องกังวลเรื่องคลื่นยักษ์จากเหตุการณ์นี้
ลำดับเหตุการณ์ด้านสึนามิตามที่สื่อรายงานมีดังนี้
- หลังเกิดแผ่นดินไหว มีการประกาศเตือนภัยสึนามิในประเทศใกล้เคียง 11 ประเทศ (Thai PBS และ LINE TODAY)
- ระบบเตือนภัยสึนามิของสหรัฐฯ ออกประกาศครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ตามแนวชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกของอเมริกากลาง รวมถึงโคลอมเบียและเอกวาดอร์ (Investing.com)
- ต่อมาระบบเตือนภัยของสหรัฐฯ ยืนยันว่าไม่มีความเสี่ยงหรือภัยคุกคามจากสึนามิ (Thai PBS และ LINE TODAY)
การประกาศเตือนก่อนแล้วยกเลิกภายหลังเป็นขั้นตอนมาตรฐานด้านความปลอดภัย เพราะในนาทีแรกหน่วยงานยังไม่รู้แน่ว่าพื้นทะเลยกตัวมากพอจะเกิดคลื่นหรือไม่ จึงต้องเตือนไว้ก่อนเพื่อให้คนชายฝั่งมีเวลาอพยพ เมื่อข้อมูลระดับน้ำทะเลยืนยันว่าไม่มีคลื่นผิดปกติจึงค่อยยกเลิก ถ้าอยู่ริมทะเลแล้วได้ยินคำเตือน ให้อพยพขึ้นที่สูงก่อนเสมอ อย่ารอดูว่าจะมีคลื่นจริงหรือไม่
ถ้าอยู่ในพื้นที่แผ่นดินไหวต้องทำยังไง
หลักสำคัญคือเตรียมตัวก่อนเกิดเหตุ ระหว่างพื้นสั่นให้หมอบ ป้องกันศีรษะ และยึดเกาะ แล้วหลังแรงสั่นหยุดให้ตรวจความปลอดภัยรอบตัวพร้อมระวังอาฟเตอร์ช็อก ขั้นตอนต่อไปนี้ใช้ได้ทั้งตอนเดินทางไปต่างประเทศและกรณีรับรู้แรงสั่นจากแผ่นดินไหวในภูมิภาคใกล้ไทย
ก่อนเกิดแผ่นดินไหว เตรียมตัวอย่างไร
- สำรวจที่พักหรือที่ทำงานว่าจุดไหนมีโต๊ะแข็งแรงสำหรับหลบ และทางหนีไฟอยู่ตรงไหน
- ยึดตู้ ชั้นวางของ และของหนักติดผนัง ไม่วางของหนักไว้สูงเหนือหัวเตียง
- เตรียมกระเป๋าฉุกเฉิน: น้ำดื่ม อาหารแห้ง ไฟฉาย แบตสำรอง ยาประจำตัว สำเนาเอกสาร และนกหวีด
- ตกลงจุดนัดพบและวิธีติดต่อกับครอบครัวไว้ล่วงหน้า เผื่อสัญญาณโทรศัพท์ล่ม
- ถ้าไปต่างประเทศ ให้จดช่องทางติดต่อสถานทูตไทยและเบอร์ฉุกเฉินท้องถิ่นเก็บไว้
ระหว่างแผ่นดินไหว ใช้หลัก Drop-Cover-Hold
หลักสากลที่หน่วยงานด้านภัยพิบัติทั่วโลกแนะนำคือ Drop, Cover and Hold On
- Drop (หมอบ): ลดตัวลงคุกเข่ากับพื้นทันที ป้องกันการล้มจากแรงสั่น
- Cover (กำบัง): มุดใต้โต๊ะที่แข็งแรง หรือใช้แขนป้องกันศีรษะและต้นคอ หลบห่างจากกระจกและหน้าต่าง
- Hold On (ยึดเกาะ): จับขาโต๊ะไว้แน่นจนกว่าแรงสั่นจะหยุด
ถ้าอยู่กลางแจ้งให้ออกห่างจากอาคาร เสาไฟ และป้ายโฆษณา ถ้าขับรถให้จอดในที่โล่งแล้วอยู่ในรถ ส่วนคนที่อยู่ในอาคารสูง ห้ามใช้ลิฟต์เด็ดขาด และไม่ควรวิ่งออกจากอาคารระหว่างที่พื้นยังสั่น เพราะเสี่ยงโดนเศษวัสดุหล่นใส่บริเวณทางออก
หลังแผ่นดินไหว เช็กแก๊ส ไฟ โครงสร้าง และระวังอาฟเตอร์ช็อก
- ตรวจตัวเองและคนรอบข้างว่ามีใครบาดเจ็บหรือไม่ ปฐมพยาบาลเบื้องต้นถ้าทำได้
- ถ้าได้กลิ่นแก๊ส ให้ปิดวาล์ว เปิดหน้าต่าง ห้ามจุดไฟหรือกดสวิตช์ไฟฟ้า แล้วออกจากอาคาร
- สังเกตรอยร้าวที่ผนัง เสา และคาน ถ้าโครงสร้างดูไม่ปลอดภัยให้ออกทางบันไดหนีไฟทันที
- เตรียมรับอาฟเตอร์ช็อกซึ่งอาจแรงพอทำให้อาคารที่ร้าวอยู่แล้วพังเพิ่ม เหมือนที่ปานามาเจออาฟเตอร์ช็อกสูงสุดถึงขนาด 5.8
- ถ้าอยู่ริมชายฝั่งและได้รับคำเตือนสึนามิ ให้ขึ้นที่สูงทันที แล้วรอฟังประกาศจากทางการก่อนกลับลงมา
- ใช้โทรศัพท์เท่าที่จำเป็นเพื่อเว้นช่องสัญญาณให้หน่วยกู้ภัย และติดตามข่าวจากช่องทางทางการเท่านั้น
สรุปแล้ว แผ่นดินไหวปานามาครั้งนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่าแม้ประเทศที่ไม่ค่อยเป็นข่าวแผ่นดินไหวก็เจอเหตุรุนแรงได้ การรู้วิธีรับมือไว้ล่วงหน้าจึงสำคัญไม่แพ้การติดตามข่าว ทั้งนี้ตัวเลขทุกตัวในบทความเป็นข้อมูล ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569 และอาจได้รับการปรับปรุงจาก USGS และรัฐบาลปานามาในวันต่อๆ ไป
FAQ
แผ่นดินไหวปานามาครั้งนี้มีผู้เสียชีวิตหรือผู้บาดเจ็บหรือไม่
ข้อมูล ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569 ยังไม่มีรายงานผู้บาดเจ็บหรือเสียชีวิต โดย Thai PBS, Investing.com และ LINE TODAY รายงานตรงกัน อย่างไรก็ตาม ตัวเลขช่วงต้นหลังเกิดเหตุอาจเปลี่ยนแปลงได้ จึงควรติดตามประกาศจากรัฐบาลปานามาและสำนักข่าวหลักต่อเนื่อง
แผ่นดินไหวขนาด 7.7 รุนแรงระดับไหน ต่างจากขนาด 5-6 หรือ 9 อย่างไร
ขนาด 7.7 จัดเป็นแผ่นดินไหวรุนแรงมากที่ทำให้อาคารเสียหายได้เป็นวงกว้าง มาตราแมกนิจูดเป็นสเกลลอการิทึม ขนาดเพิ่มขึ้น 1 หน่วยปลดปล่อยพลังงานมากขึ้นราว 32 เท่า ขนาด 7.7 จึงแรงกว่าขนาด 5-6 หลายร้อยถึงกว่าหนึ่งหมื่นเท่าในแง่พลังงาน แต่ยังเล็กกว่าขนาด 9 หลายสิบเท่า
ปานามาเสี่ยงแผ่นดินไหวบ่อยเหมือนญี่ปุ่นหรืออินโดนีเซียหรือไม่
ปานามาอยู่ในเขตที่แผ่นเปลือกโลกหลายแผ่นมาบรรจบกัน จึงเกิดแผ่นดินไหวได้ แต่แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ไม่ได้เกิดถี่เท่าญี่ปุ่นหรืออินโดนีเซียที่อยู่บนแนวมุดตัวขนาดใหญ่ของวงแหวนแห่งไฟ เหตุการณ์ครั้งนี้จึงเป็นเครื่องเตือนว่าพื้นที่ที่ไม่ค่อยเป็นข่าวก็เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงได้
มีประกาศเตือนสึนามิไปถึงเอเชียหรือไทยหรือไม่
ไม่มีรายงานว่ามีการประกาศเตือนสึนามิครอบคลุมเอเชียหรือประเทศไทย ประกาศของระบบเตือนภัยสึนามิสหรัฐฯ ครอบคลุมชายฝั่งแปซิฟิกของอเมริกากลาง รวมถึงโคลอมเบียและเอกวาดอร์ และท้ายที่สุดยืนยันว่าไม่มีภัยคุกคามจากสึนามิ
คนไทยที่อยู่ในปานามาควรทำอย่างไรและติดต่อสถานทูตได้ทางไหน
ณ วันที่ 10 ต.ค. 2569 ยังไม่มีรายงานผลกระทบต่อคนไทยในปานามาจากแหล่งข่าวที่ตรวจสอบ คนไทยในพื้นที่ควรทำตามคำแนะนำของทางการปานามา ระวังอาฟเตอร์ช็อก และแจ้งความปลอดภัยให้ครอบครัว จากนั้นติดตามช่องทางทางการของกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ เพื่อตรวจสอบสถานเอกอัครราชทูตไทยที่ดูแลพื้นที่และช่องทางติดต่อฉุกเฉินล่าสุด
ถ้าอยู่ในอาคารสูงตอนเกิดแผ่นดินไหว ควรหนีลงบันไดหรือใช้ลิฟต์
ห้ามใช้ลิฟต์ระหว่างและหลังแผ่นดินไหว เพราะไฟอาจดับหรือลิฟต์ค้างได้ ระหว่างที่พื้นยังสั่นให้หมอบ ป้องกันศีรษะ และยึดเกาะโต๊ะที่แข็งแรงอยู่ภายในอาคาร เมื่อแรงสั่นหยุดแล้วจึงค่อยออกทางบันไดหนีไฟอย่างมีสติ พร้อมสังเกตรอยร้าวและกลิ่นแก๊ส